LISSABON - De Europese Unie heeft de Zimbabwaanse president Robert Mugabe bekritiseerd om de schendingen van de mensenrechten in zijn land. De Duitse bondskanselier Angela Merkel deed dat zaterdag namens de gehele EU in Lissabon op de EU-Afrikatop.

Merkel sprak in een gezamenlijke zitting met politieke leiders uit 53 Afrikaanse landen. Premier Jan Peter Balkenende sprak in dezelfde werksessie en sloot zich aan bij haar kritiek.

Balkenende noemde het regime van de autoritaire Mugabe verwerpelijk. "Het is goed dat deze top plaatsvindt. Het is belangrijk voor de EU en voor Afrika, maar ik ben ook blij dat de top niet is gegijzeld door Mugabe en dat we ondubbelzinning de misstanden van zijn bewind aan de kaak hebben gesteld", aldus de premier.

Imago

Merkel zei dat 83-jarige Mugabe, sinds de onafhankelijkheid van Zimbabwe in 1980 aan de macht, het imago schaadt van het nieuwe Afrika.

De mensenrechtenschendingen in Zimbabwe zijn een zorg voor ons allen in Europa en Afrika, aldus de Duitse bondskanselier. "Intimidatie van andersdenkenden en het beperken van de onafhankelijke pers zijn door niets te rechtvaardigen."

"We mogen niet wegkijken wanneer mensenrechten met voeten getreden worden. De realiteit is echter dat we getuige zijn van slecht regeringsbeleid en minachting van de mensenrechten in landen als Wit-Rusland, Myanmar, Sudan of Zimbabwe", aldus Merkel.

Balkenende

Balkenende zei dat Mugabe "het probleem is", maar dat de internationale gemeenschap de bevolking van Zimbabwe niet in de steek laat.

Minister Verhagen (Buitenlandse Zaken) zei dat Nederland de oppositie en niet-gouvernementele organisaties in Zimbabwe ook financieel ondersteunt.

Actieplan

De top, de eerste tussen Europa en Afrika sinds 2000 en pas de tweede ooit, zal zondag verder gaan met besprekingen over een actieplan op een achttal gebieden. Daaronder democratie, millenniumdoelen (armoedebestrijding, onderwijs, gezondheid), handel, veiligheid en migratie.

Europa is de grootste investeerder en handelspartner voor Afrika en de grootste donor op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Maar de EU wil invloed blijven houden in Afrika en zet daarom in op nieuwe handelsakkoorden.

Europa wil economisch èn politiek gezien terrein heroveren op China dat de afgelopen jaren enorm aan de weg timmert in Afrika en vooral op zoek is naar waardevolle delf- en grondstoffen. En daarbij niet moeilijk doet over democratische tekorten of schendingen van de mensenrechten.

Belangen

Volgens Balkenenende hoeven economische belangen en pleiten voor mensenrechten elkaar niet uit te sluiten. "Wij hebben de morele plicht oog te hebben voor de mensenrechten.