BRUSSEL - De Belgische formateur Yves Leterme heeft zaterdag zijn ontslag ingediend bij koning Albert II. Het ontslag is aanvaard. Dit is de zoveelste tegenslag in de kabinetsformatie die inmiddels al 174 dagen duurt: een Belgisch record en bijna een Europees record.

De Vlaamse christendemocraten van de CD&V willen niet in een Belgische regering stappen als hun voorman Yves Leterme geen premier wordt. Dat heeft CD&V-voorzitter Jo Vandeurzen zaterdag gezegd, kort nadat Leterme zijn ontslag had ingediend.

Vandeurzen meent dat de Waalse christendemocraten van de CDH verantwoordelijk zijn voor het mislukken van de communautaire gesprekken.

Crisis

De formatie was 's ochtends in een nieuwe crisis geraakt. Een eindvoorstel van Leterme over staatshervorming was afgewezen door een van de vier beoogde coalitiepartijen, de Waalse christendemocratische partij CDH.

Leterme had de vier beoogde coalitiepartijen (de Vlaamse en de Waalse christendemocraten en liberalen) een ultiem voorstel gedaan dat "te nemen of te laten" was.

Dat vereist dat bij de staatshervorming alles bespreekbaar is. Bovendien zouden de deelstaten Vlaanderen en Wallonië meer bevoegdheden krijgen bij onder meer de belastingen.

Bevoegdheden

Veel Vlamingen willen meer bevoegdheden overhevelen naar de regio's. Een van de redenen is dat de rijkere Vlamingen in de nu nog landelijk georganiseerde sociale zekerheid jaarlijks miljarden euro's steun betalen aan de Walen.

Veel Walen willen echter niet weten van een vergaande staatshervorming. Leidster Joëlle Milquet van CDH had al de bijnaam 'Madame Non' gekregen, omdat ze voorstellen voor staatshervormingen afwees.

Opdracht

"Het is helaas niet gelukt om mijn moeilijke opdracht te vervullen", zei Leterme na zijn bezoek aan de koning. "Ik heb moeten vaststellen dat geen klare afspraken konden worden gemaakt met alle partijen. Doorgaan zonder klare afspraken leek mij niet serieus."

Leterme meent wel dat hij de basis heeft gelegd voor een goed regeerakkoord. Onder zijn leiding zijn enkele deelakkoorden afgesproken over zaken als justitie.

Waalse partij

De koning benoemt binnenkort waarschijnlijk een nieuwe formateur. Ingewijden rond de Wetstraat (het Belgische Binnenhof) verwachten dat het CDH wordt ingeruild voor een andere Waalse partij.

Mogelijk zou de Waalse groene partij Ecolo dan toetreden tot de beoogde coalitie van christendemocraten en liberalen.

Vastgelopen

De formatie was al enkele malen eerder al eens vastgelopen. In de zomer heeft zelfs de koning even de formatie overgenomen. Ook de parlementsvoorzitter heeft een tijdje de onderhandelingen geleid.

Ook liepen de spanningen op toen de Vlamingen in november gebruik maakten van hun numerieke meerderheid in het parlement om in een commissie aan te sturen op een splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde.

Dit ligt heel gevoelig bij Franstalige inwoners van de Brusselse rand die dan alleen nog maar op Vlaamse partijen zouden kunnen stemmen.

Tegenbeweging

De spanningen tussen de Nederlands- en Franstaligen leidden ook al tot een tegenbeweging. Zo gingen half november 35.000 mensen de straat op voor een Mars van de Eenheid.

Ook hangt in Brussel de Belgische driekleur (zwart-geel-rood) uit honderden ramen.