Beatrix ontvangt adviseurs

DEN HAAG - Het CDA wilde niet verder praten over de vorming van een kabinet met de PvdA. Dat hebben de informateurs Donner en Leijnse in hun eindverslag zaterdagochtend aan koningin Beatrix gerapporteerd. Vandaag heeft de koningin op haar paleis Huis ten Bosch ook haar drie vaste adviseurs ontvangen.

Als eerste kwam Eerste-Kamervoorzitter Braks (CDA) bij de vorstin, daarna voorzitter Weisglas (VVD) van de Tweede Kamer en als laatste Tjeenk Willink (PvdA), de vice-president van de Raad van State.

Deuk

Voorzitter Weisglas zei na afloop van zijn bezoek aan koningin Beatrix dat het vertrouwen van de kiezers in de politiek heeft een flinke deuk opgelopen door de stukgelopen kabinetsformatie . "De kiezers hebben zowel bij de verkiezingen van 15 mei vorig jaar als bij de laatste verkiezingen in januari duidelijk te kennen gegeven dat er meer begrip en duidelijkheid moet komen tusen burgers en politiek", aldus de Kamervoorzitter. "Door de huidige situatie heeft het vertrouwen van de kiezers in die politiek een grote knauw gekregen."

Volgens Weisglas is het, internationaal gezien, van groot belang dat er zo spoedig mogelijk een nieuwe kabinet wordt gevormd. "Door beslissingen die moeten worden genomen in de VN en de EU als gevolg van de oorlog in Irak en de uitbreiding van de EU, is het van groot belang dat Nederland een stabiel missionair kabinet heeft."

'Voldoende bouwstenen'

De informateurs Donner en Leijnse dachten donderdag dicht bij overeenstemming te zijn met CDA en PvdA. "Er lagen voldoende bouwstenen om binnen afzienbare tijd tot een akkoord te komen", zei Leijnse zaterdag tijdens een persconferentie.

Het zou volgens hem gegaan zijn om een pakket waarin beide partijen zich voldoende zouden kunnen herkennen en waarvan ook de economie beter zou zijn geworden.

De informateurs hadden donderdagavond voorgesteld vrijdag opnieuw een voorstel op tafel te leggen. De PvdA wilde daar op ingaan maar het CDA achtte dat niet zinvol. CDA-leider Balkenende en zijn secondanten wilden met 'een frisse blik' helemaal opnieuw beginnen. Ze legden een eigen voorstel op tafel. "Meer een overzicht van maatregelen dan een uitgewerkt plan", betitelde Leijnse dit lijstje zaterdag. Hij en Donner zagen geen heil in het voorstel van het CDA.

"Gezien de aard van de maatregelen zagen wij evenwel in dit voorstel geen basis voor overleg dat uitzicht bood op een meer bevredigende uitkomst", schrijven ze in hun verslag dat zij zaterdag openbaar maakten. Over het voorstel van het CDA is donderdagavond niet verder gesproken en de kabinetsformatie werd afgekapt. Donner en Leijnse lieten doorschemeren zich overvallen te voelen door het geheel nieuwe lijstje maatregelen. "We hadden voordien geen indruk dat er een lijst kwam", aldus Donner.

Chemie

CDA-leider Balkenende zei de afgelopen dagen dat vooral het gebrek aan 'chemie' tussen zijn partij en de PvdA de formatie parten heeft gespeeld. Leijnse liet blijken dat geen zinnig argument te vinden. "Formeren is proberen compromissen te sluiten. Daarbij hoeft geen grote liefde te ontstaan. En af en toe ruzie hoort erbij. Het hoeft allemaal niet zo gezellig te zijn. Dit was het beste kabinet voor het land geweest en het land heeft dringend een regering nodig", aldus Leijnse.

Donner en Leijnse gaan niet in op de wens van met name VVD-leider Zalm om hun laatste voorstel, het nieuwe CDA-plan en de CPB-doorrekeningen, naar de Tweede Kamer te sturen. Volgens hen is dat niet in het belang van een goed verloop van de rest van de kabinetsformatie. Zalm zei in een reactie hierop begrip te hebben voor het standpunt van de informateurs. Hij zal de stukken nu opvragen bij Balkenende en Bos.

Debat

Maandag debatteert de Tweede Kamer over de mislukte formatiepoging van CDA en PvdA. De koningin wacht de uitkomst van dat debat af voor ze de fractieleiders ontvangt. Zaterdag heeft ze wel haar vaste adviseurs ontvangen: voorzitter Braks van de Eerste Kamer, diens collega Weisglas van de Tweede Kamer en vice-voorzitter Tjeenk Willink van de Raad van State.

Marijnissen

Nu de informateurs hebben laten weten dat zij de formatiestukken niet zullen verspreiden, heeft SP-fractievoorzitter Marijnissen Bos en Balkenende verzocht deze naar de andere fracties te versturen. Het gaat om de stukken die naar het CPB zijn gestuurd en vooral ook die ze van het CPB terug hebben ontvangen.

Marijnissen: "Het is ongehoord dat we deze stukken niet hebben. Het is daardoor onmogelijk om een inhoudelijk oordeel te vellen over het mislukken van deze onderhandelingen." Juist omdat ook Bos en Balkenende het oordeel van de Kamer willen, verwacht Marijnissen dat hij de stukken snel zal ontvangen.

Tip de redactie