DEN HAAG - De poging van het CDA en de PvdA om een kabinet te vormen is vanavond na 77 dagen onderhandelen stukgelopen. Het struikelpunt was de manier waarop 20 miljard euro moest worden bezuinigd.

De breuk kwam na wisselende berichten over de voortgang van deonderhandelingen donderdagavond. Het CDA meldde op een gegevenmoment dat de PvdA had ingestemd met een voorstel van het CDA. HetCDA wilde dat het hele 'oude' pakket met maatregelen om tebezuinigen van tafel ging. De PvdA reageerde furieus. Ruim een uurlater was de breuk een feit. De informateurs Donner (CDA) en Leijense (PvdA) zullen morgen verslag over het mislukken van de formatie uitbrengen aan de koningin.

'Chemie onvoldoende'

Het heeft volgens Balkende geen zin om vier jaar met elkaar te regeren als er geen vertrouwen in elkaar is. "De chemie was onvoldoende. Er was onvoldoendevertrouwen om de maatregelen te nemen die nodig waren. Dat is detrieste conclusie." Dat zei CDA-leider Balkenende donderdag in eenverklaring over de breuk van de formatie. "Het is gewoon nietgelukt", zei Balkenende.

Bos: "Een enorme klap"

PvdA-leider Wouter Bos reageerde donderdagavond in een eerste reactie teleurgesteld op het stuklopen van de formatie. "We hebben tweeëneenhalve maand voor niets zittenpraten en zijn voor de gek gehouden. Alles waar we de afgelopentijd een akkoord over hadden bereikt, werd vanavond in het laatsteuur weer ter discussie gesteld. Dat is een enorme klap in onsgezicht en ik denk ook voor de informateurs. We zijn bedonderd."

Bos zei dat de informateurs een nieuw voorstel hadden gedaan,maar dat het CDA dat afwees, "niet de PvdA". Daarna kwam het CDAmet een nieuw voorstel, dat zowel volgens de PvdA als deinformateurs een slecht plan was voor de economische groei, deinflatie en de werkgelegenheid, aldus Bos. "Ik voel me grotelijksbedonderd", zei een teleurgestelde Bos.

VVD: "onwil en amateurisme"

Volgens VVD-fractievoorzitter Zalm is de breuk inde kabinetsformatie een gevolg van een combinatie van onwil enamateurisme, zo laat zijn woordvoerder weten. De VVD-fractiebepreekt de kwestie vrijdagochtend. Pas daarna wil Zalm iets kwijtover een mogelijke rol van de VVD bij een nieuwe formatiepoging.

Halsema: "volkomen onverantwoord"

GroenLinks noemt het mislukken van dekabinetsformatie volkomen onverantwoord. "Het is een miskenningvan het mandaat van de kiezers en van de eigenverantwoordelijkheid", aldus fractieleider Halsema in een eerstereactie donderdagavond. Halsema legt de schuld vooral bij het CDA die zij "eenarrogante opstelling" verwijt.

Marijnissen: "levensgroot probleem"

Een blamage, zo typeert SP-fractievoorzitterMarijnissen de breuk in de kabinetsformatie donderdagavond. Volgens Marijnissen heeft Balkenende nu "een levensgroot probleem". Het is voor de SP-leider ondenkbaar dat een regering met de LPF en VVD terugkeert. "En D66 heeft eerder laten wetenniet te willen, of ze moeten nu zwakke knieën tonen"

CNV-voorzitter Terpstra heeft er geen goed woord voor over dat de formatiebesprekingen tussen CDA-leider Balkenende en PvdA-leider Bos zijn mislukt. Terpstra: "Absoluut onverantwoord dat ze er niet uit zijn gekomen. De BV-Nederland kan zich deze breuk niet permitteren. Het politieke bedrijf maakt zichzelf belachelijk. De burger zal dit niet begrijpen."