AMSTERDAM - De 33-jarige Volkert van der G. mag niet meer in de samenleving terugkeren. Dat recht heeft de verdachte uit Harderwijk verspeeld door Pim Fortuyn op 6 mei op het Mediapark in Hilversum dood te schieten.

Dit concludeerde officier van justitie J. Plooy dinsdag tijdens de derde dag van het proces tegen Van der G. Hij eiste daarom voor de rechtbank in Amsterdam levenslang tegen de man, die de moord op Fortuyn heeft bekend.

Hart

Van der G. vermoordde met zijn misdaad niet alleen Fortuyn, maar hij doorboorde ook het hart van het democratisch proces, vindt de aanklager. "Fortuyn stond op het punt een belangrijke rol in de politiek te gaan spelen."

Dit mag dan ook nooit meer gebeuren, benadrukte Plooy in de motivering van zijn strafeis. Naast vergelding is de zwaarst denkbare eis ook gedaan uit preventie. Deze straf moet dergelijke politieke aanslagen in de toekomst afschrikken, verduidelijkte Plooy.

Twijfel

De officier constateerde verder dat de rouw maar niet over de lippen van Van der G. komt. "Hij vond het terecht dat Fortuyn dood is. Nu twijfelt hij. Het verwerpelijke van zijn daad ziet hij niet in." Het laat zich daarom volgens de aanklager lijken, dat herhaling bij de verdachte uit Harderwijk mogelijk is.

Om al deze aanvullende redenen, met de bekentenis en het overweldigende bewijs dat Van der G. Pim Fortuyn heeft vermoord, kan Plooy volgens eigen zeggen niet anders dan de rechtbank vragen de verdachte voor altijd op te sluiten. Levenslang betekent in Nederland ook werkelijk dat een veroordeelde in principe nooit meer vrijkomt. Vrijlating kan alleen nadat er eventueel gratie is verleend. Dat is tot nu toe zelden voorgekomen.

Opgeblazen

Plooy rekent het de verdachte uit Harderwijk ook hard aan dat hij zich "ongefundeerd heeft laten leiden tot de kille moord op Fortuyn." De aanklager wijst hiervoor naar het onderzoek van het Pieter Baan Centrum (PBC), de gedragskundige observatiekliniek van justitie. Daaruit blijkt in de visie van Plooy duidelijk dat Van der G. de vermeende dreiging van Fortuyn in zijn eigen beleving heeft opgeblazen. Hij heeft die mening ook niet bij andere mensen uit zijn omgeving getoetst, voordat hij het ingrijpende besluit nam om Fortuyn te vermoorden.

De advocaten van Van der G. vinden het "ondenkbaar" dat de rechtbank in Amsterdam hun cliënt een levenslange gevangenisstraf zou moeten of willen opleggen. Dat de moord op Pim Fortuyn een unieke strafzaak heeft opgeleverd, daar is iedereen het over eens. Maar de door Plooy genoemde bijzonderheden mogen geen "allesbepalende invloed" hebben, vinden de raadslieden A. Franken en B. Böhler.

Wil van het volk

Volgens de advocaten wordt een enkelvoudige moord door een dader met nog geen strafblad in Nederland, in de regel veroordeeld tot een gevangenisstraf tussen de twaalf en zestien jaar. "De eis van de officier van justitie valt buiten die marges, en niet zo'n beetje ook," constateerde Franken. "Zijn vordering komt geheel tegemoet aan de publiek geuite wens om Volkert van der G. levenslang te geven."

Volgens Franken kan zijn cliënt alleen extra worden aangerekend dat hij de verkiezingen van 15 mei 2002 heeft verstoord. "Dat kan als een omstandigheid worden gezien, die een strafopdrijvend effect heeft," erkent de advocaat. Hij benadrukt dat het niet het doel van zijn cliënt was om de democratie duurzaam te ontwrichten. "Hij zag Fortuyn juist als een gevaar voor die democratie."

Elke moord erg

De advocaten vinden dat het niet moet uitmaken dat het slachtoffer de persoon Pim Fortuyn was. Dat kan in hun ogen niet tot strafverhoging leiden. De raadslieden wijzen er op dat het Nederlandse recht de moord, op welk persoon dan ook, even erg inschat. "Alleen de omstandigheden kunnen anders zijn."

Strafvermindering

De advocaten van Van der G. vinden dat hun cliënt enige strafvermindering zou moeten krijgen voor de "zware"omstandigheden waaronder hij in voorarrest heeft gezeten en vanwege beschuldigende uitlatingen van politici aan zijn adres.

Signaal

De broers van Pim Fortuyn reageerden dinsdag zeer opgelucht dat de aanklager Van der G. voor zijn hele verdere leven wil laten opsluiten. "Hij heeft in ieder geval de moed gehad om dit te eisen," vindt Marten Fortuyn. "Het is een duidelijk signaal dat dit niet kan in onze maatschappij. Of de eis het haalt, moet de rechtbank bepalen."

Brieven

In zijn laatste woord zei Van der G. dat hij de moord heeft gepleegd "vanuit zijn geweten." Gerechtvaardigd is de daad daarmee niet, vindt hij. De verdachte bedankte de vele mensen die hem brieven hebben gestuurd in het huis van bewaring. De inhoud daarvan varieerde van "rauwe haat" tot steunbetuigingen, niet alleen aan zijn persoon, maar ook aan zijn daad. Dat sommigen die goedkeuren, wijst hij van de hand. "Geweld roept ander geweld op."

De rechtbank doet uitspraak op 15 april.