AMSTERDAM - Op de tweede dag van het strafproces tegen Volkert van der G., verdacht van de moord op Pim Fortuyn, is diens persoonlijkheid het centrale onderwerp. De rechtbank bespreekt in de zaal van het extra beveiligde gerechtsgebouw in Amsterdam-Osdorp het rapport van het Pieter Baan Centrum (PBC) met de verdachte.

De psychiater en psycholoog van het PBC die aan het onderzoek van de 33-jarige Harderwijker meewerkten, hoort de rechtbank als getuige-deskundigen. Zij geven een toelichting op het rapport. De tweede zittingsdag, waarvoor de belangstelling minimaal was, begon met de bespreking van een aantal foto's. Rechtbankvoorzitter F. Bauduin toonde Van der G. foto's van onder andere het lijk van Pim Fortuyn zoals de politie dat aantrof op het Hilversumse Mediapark op 6 mei vorig jaar.

Op de rechtbank aan de Parnassusweg in Amsterdam, waar belangstellenden en pers de zitting volgen, waren deze deels bloedige foto's op groot scherm goed zichtbaar. Behalve een geschokte stilte, trok er ook een huivering door de zaal. Onder de aanwezigen is Simon Fortuyn, een van de broers van Pim Fortuyn.

Beveiligde rechtbank

Hij heeft er maandag voor gekozen het proces niet meer in de beveiligde rechtbank in Amsterdam-Osdorp te volgen, omdat hij het daar niet goed kon zien. Hij heeft samen met nog twee andere familieleden van Fortuyn nog een vordering tot schadevergoeding tegen Van der G. ingediend, die later wordt behandeld.

Van der G. zat vanaf begin januari op last van de rechtbank in het PBC, de gedragskundige observatiekliniek van justitie in Utrecht. Het onderzoek liep vertraging op doordat de PBC-staf en het ministerie van Justitie van mening verschilden over de omstandigheden waaronder het onderzoek moest plaatsvinden.

Observatie

Observatie van een PBC-gedetineerde in een groep is een essentieel onderdeel van het multidisciplinaire onderzoek. Het ministerie vreesde voor de veiligheid van Van der G. in een groep, het PBC achtte groepsobservatie verantwoord en noodzakelijk.

De uitkomsten van het PBC-rapport zijn van cruciaal belang voor het strafrechtelijk lot van Van der G. Indien het PBC heeft geconcludeerd dat Van der G. tbs opgelegd moet krijgen en de rechtbank neemt dit advies in het eindvonnis over, dan zal een gecombineerde straf het resultaat zijn: een celstraf en gedwongen verpleging in een tbs-kliniek. Als het PBC niet tot tbs adviseert, wacht Van der G. een lange gevangenisstraf, maximaal levenslang.

Officier van justitie J. Plooy refereerde op de eerste dag van het proces, afgelopen donderdag, aan het PBC-rapport, toen hij Van der G. kritisch ondervroeg over diens motieven Fortuyn dood te schieten. Van der G. zegt politieke dan wel maatschappelijke motieven te hebben gehad voor de moord. Hij zag in Fortuyn een groot gevaar voor de samenleving, omdat deze zou hebben gestigmatiseerd en gepolariseerd.

Vriendin

Aanklager Plooy twijfelt aan de echtheid van die motieven. Hij haalde onder meer een verklaring aan van Van der G.'s vriendin, die zegt nooit iets te hebben gemerkt van Van der G.'s afkeer van de in opmars zijnde politicus. De vriendin verklaarde dit tegen de rapporteurs van het PBC, die standaard de directe omgeving van een verdachte in hun onderzoek betrekken.

De rechtbank zal maandag tevens aandacht besteden aan de chemicaliën die in de garage van Van der G.'s woning in Harderwijk zijn gevonden. Officier Plooy heeft de verdachte het bezit hiervan ten laste gelegd.