AMSTERDAM - Op de rechtbank aan de Parnassusweg in Amsterdam, waar belangstellenden en pers de zitting kunnen volgen, waren deze deels bloedige foto's op groot scherm goed zichtbaar. Behalve geschokte stilte, trok er ook een huivering door de zaal.

Op de tweede dag van het strafproces tegen Volkert van der G., verdacht van de moord op Pim Fortuyn, is diens persoonlijkheid het centrale onderwerp. In de zaal van het extra beveiligde gerechtsgebouw in Amsterdam-Osdorp zal de rechtbank het rapport van het Pieter Baan Centrum (PBC) met de verdachte bespreken.

De tweede zittingsdag van het proces tegen Volkert van der G. begon maandagochtend met de bespreking van een aantal foto's. Rechtbankvoorzitter F. Bauduin toonde Van der G. foto's van onder andere het lijk van Pim Fortuyn zoals de politie dat aantrof op het Hilversumse Mediapark op 6 mei vorig jaar.

Bloedige foto's

Onder de aanwezigen is Simon Fortuyn, een van de broers van Pim Fortuyn. Hij heeft er maandag voor gekozen het proces niet meer in de beveiligde rechtbank in Amsterdam-Osdorp te volgen, omdat hij het daar niet goed kon zien. Hij heeft samen met nog twee andere familieleden van Fortuyn nog een vordering tot schadevergoeding tegen Van der G. ingediend, die later worden behandeld.

Ook las Bauduin het sectierapport voor. Daaruit blijkt dat Fortuyn door vijf kogels is getroffen, drie in het hoofd, een in de hals en een in de rug.

Weinig publiek

Bij de rechtszaal staan net als tijdens de eerste procesdag afgelopen donderdag een handjevol mensen met spandoeken. Een van de teksten luidt 'Volkert waar zijn je handlangers?'. Ook hangt er een pop aan een galg, compleet met baseballpet die ook Van der G. droeg toen hij werd opgepakt in het Mediapark in Hilversum. Aan de pop hangt een bordje met de tekst 'ik ben een koelbloedige, gewetensloze moordenaar'.

Rapport

De psychiater en psycholoog van het PBC die aan het onderzoek van de 33-jarige Harderwijker meewerkten, zal de rechtbank als getuige-deskundigen horen. Zij zullen een toelichting geven op het rapport.

Conclusies

De conclusies van het PBC-rapport zijn nog niet geopenbaard. Van der G. zat vanaf begin januari op last van de rechtbank in het PBC, de gedragskundige observatiekliniek van justitie in Utrecht. Het onderzoek liep vertraging op doordat de PBC-staf en het ministerie van Justitie van mening verschilden over de omstandigheden waaronder het onderzoek moest plaatsvinden.

Observatie van een PBC-gedetineerde in een groep is een essentieel onderdeel van het multi-disciplinaire onderzoek. Het ministerie vreesde voor de veiligheid van Van der G. in een groep, het PBC achtte groepsobservatie verantwoord en noodzakelijk.

Cruciaal

De uitkomsten van het PBC-rapport zijn van cruciaal belang voor het strafrechtelijk lot van Van der G. Indien het PBC heeft geconcludeerd dat Van der G. tbs opgelegd moet krijgen en de rechtbank neemt dit advies in het eindvonnis over, dan zal een gecombineerde straf het resultaat zijn: een celstraf en gedwongen verpleging in een tbs-kliniek. Als het PBC niet tot tbs adviseert, wacht Van der G. een lange gevangenisstraf, maximaal levenslang.

Officier van justitie J. Plooy refereerde op de eerste dag van het proces, afgelopen donderdag, aan het PBC-rapport, toen hij Van der G. kritisch ondervroeg over diens motieven Fortuyn dood te schieten. Van der G. zegt politieke dan wel maatschappelijke motieven te hebben gehad voor de moord.

Gevaar voor de samenleving

Hij zag in Fortuyn een groot gevaar voor de samenleving, omdat deze zou hebben gestigmatiseerd en gepolariseerd. Aanklager Plooy twijfelt aan de echtheid van die motieven. Hij haalde onder meer een verklaring aan van Van der G.'s vriendin, die zegt nooit iets te hebben gemerkt van Van der G.'s afkeer van de in opmars zijnde politicus.

De vriendin verklaarde dit tegen de rapporteurs van het PBC, die standaard de directe omgeving van een verdachte in hun onderzoek betrekken. Dit is het zogeheten milieu-onderzoek.

Op de eerste dag van het proces ondervroeg de rechtbank Van der G. urenlang. De verdachte bevestigde daarbij zijn in het vooronderzoek afgelegde, uitvoerige bekentenis.

De rechtbank zal maandag tevens aandacht besteden aan de chemicaliën die in de garage van Van der G.'s woning in Harderwijk zijn gevonden. Officier Plooy heeft de verdachte het bezit hiervan ten laste gelegd.