AMSTERDAM/DEN HAAG - De oorlog in Irak blijft voor flinke irritaties zorgen in de formatiebesprekingen tussen CDA en PvdA. Hoewel de partijen maandag afspraken de strijdbijl te begraven, dook het onderwerp woensdag toch weer op aan de onderhandelingstafel en zorgde daarbij volgens CDA-bronnen voor "een geprikkelde sfeer." De besprekingen over financiën die woensdag op de agenda stonden, werden anderhalf uur eerder afgebroken dan de bedoeling was.

CDA-leider Balkenende verweet zijn PvdA-collega Bos woensdag dat die in een brief aan zijn achterban afstand neemt van het gezamenlijke standpunt dat de partijen maandag overeenkwamen. Bos kaatste het verwijt terug: het CDA zou op zijn website de gemaakte afspraken deels niet goed hebben weergegeven.

Examen regeringsdeelname

Hij stelde woensdagavond tijdens een 'tekst- en uitlegsessie' voor zijn eigen achterban in Amsterdam geïrriteerd vast dat het erop lijkt dat de PvdA bij het CDA "examen moet doen voor regeringsdeelname". "Dat is niet de goede basis om met elkaar om te gaan. We zijn gelijkwaardig."

In zijn brief aan de PvdA-leden, die ook op internet is gepubliceerd, stelt Bos dat CDA en PvdA maandag hebben geaccepteerd dat ze van mening verschillen over de rechtmatigheid van het besluit van de Verenigde Staten om Irak aan te vallen. "Agree to disagree," noemt Bos dat.

Maar volgens een CDA-bron was dat niet de bedoeling. "We zijn niet zeven uur bij elkaar gaan zitten om tegen elkaar te zeggen dat we het eens zijn dat we het oneens zijn. We zijn het eens. Bos moet daar geen afstand van nemen."

Loopje

Bos vindt op zijn beurt dat het CDA een loopje neemt met de gemaakte afspraken. Op zijn website schrijft het CDA dat Nederland geen militaire bijdrage zal leveren aan de strijd in Irak, maar dat verzoeken om elders in de wereld militair bij te springen van geval tot geval worden beoordeeld. Het CDA had daaraan moeten toevoegen dat dat laatste alleen onder strikte voorwaarden kan plaatsvinden, vindt de PvdA.

Bos kreeg het in Amsterdam niet zwaar te verduren. De PvdA-leden namen genoegen met zijn uitleg en sommigen vroegen zich zelfs af of het toch niet beter was geweest dat Nederland militaire steun zou hebben gegeven. Dan zou de oorlog misschien sneller kunnen zijn afgelopen. Bos riep het CDA op te stoppen met bekvechten en vindt dat de partijen elkaar niet langer moet dwingen "principiële standpunten van voor de oorlog in te trekken". "We moeten accepteren dat we het oneens zijn."

Centen

Om donderdag toch weer verder te kunnen met de onderhandelingen over het financieel beleid hebben de informateurs Donner en Leijnse voorstellen op papier gezet over randvoorwaarden voor dat beleid. De onderhandelaars kregen als 'huiswerk' mee om die voorstellen te bestuderen en er donderdag commentaar op te leveren.

De financiën vormen na Irak het grootste twistpunt in de formatie. Het CDA wil dat het overheidstekort de komende vier jaar wordt weggewerkt, hetgeen een bezuiniging van minstens 14,5 miljard euro vergt. De PvdA is bereid in 2007 een tekort van een half procent te aanvaarden, waardoor er maar circa 10 miljard bezuinigd hoeft te worden.

Donderdag spreken de onderhandelaars opnieuw over het financiële beleid. Ook de toekomst van de gezondheidszorg, waarover eerder al op hoofdlijnen een akkoord werd bereikt, komt dan nog een keeraan bod.