AMSTERDAM - Is Tanja Grotter van de Russische auteur Dimitri Jemetz een parodie op Harry Potter van de schrijfster J.K. Rowling? Deze vraag stond dinsdag centraal in het kort geding dat Rowling en haar uitgever Time Warner voor de president van de rechtbank in Amsterdam aanspanden tegen de Nederlandse uitgeverij Byblos.

Byblos wil op 8 april de Nederlandse vertaling van het boek Tanja Grotter uitbrengen. Volgens Rowling en haar uitgever vertoont het boek echter opvallend veel overeenkomsten met de boeken van Harry Potter en willen de uitgever en Jemetz ongeoorloofd meerijden op het succes van de Potter-mania.

Rowling en haar uitgever wilden met het kort geding de verschijning van het boek voorkomen. Zij menen dat Byblos het auteursrecht schendt en plagiaat pleegt. De rechtszaak in Nederland is een proefproces omdat er ook plannen bestaan voor vertalingen in andere landen.

Schaamteloos

Volgens de raadsman van Rowling en haar uitgever, E. Keyzer, "kopieert men schaamteloos de succesformule en steekt men die in een ogenschijnlijk ander jasje. Het verhaal speelt in Rusland in plaats van Engeland, en om ervoor te zorgen dat de potentiële lezer wel wordt herinnerd aan Harry Potter wordt een naam voor de hoofdpersoon gekozen die daar verschrikkelijk veel op lijkt."

"Tanja Grotter is niet uit het hoofd van Jemetz geboren, maar is geboren uit Harry Potter. Het is een echte kloon dus." Keyzer betoogde verder dat het verhaal van Tanja Grotter, inclusief plot en intrige, is voortgekomen uit het verhaal van Rowling en de daarin voorkomende personages.

In de ban van de Ring

Volgens de tegenpartij zijn de verhaalselementen en de personages van Rowling helemaal niet zo origineel. Zo komen soortgelijke personen en verhaallijnen ook voor in werken als Assepoester en In de ban van de Ring.

Knipoog

"De teksten zijn totaal verschillend, evenals de stijl van het boek," zei advocaat M. de Leeuw. "De grafische opmaak van de omslag is heel anders in de Nederlandse uitgave. Er zijn parodiërende elementen, maar het is een ander, duidelijk oorspronkelijk werk met hoogstens een knipoog naar Harry Potter."

De Leeuw vindt dat de flaptekst en het voorwoord er duidelijk voor zorgen dat het om twee verschillende boeken gaat waarover geen verwarring kan bestaan. Ook benadrukte de raadsman dat gezien de satirische benadering Tanja Grotter duidelijk is gericht op een andere, oudere doelgroep dan Harry Potter.

Zoon

In Rusland zijn inmiddels bijna een miljoen exemplaren van Tanja Grotter verkocht. Rowling kon niet bij de zitting aanwezig zijn omdat zij, zo maakte haar advocaat bekend, enkele dagen geleden is bevallen van een zoon. De rechter doet op 3 april uitspraak.