BAGDAD - Een Amerikaanse militaire colonne heeft nadat zij de grens vanuit Koeweit is overgestoken, al 150 kilometer afgelegd op Iraaks grondgebied. Dat heeft een correspondent van persbureau Reuters, die de troepen vergezelt, vrijdagmorgen gemeld.

De journalist berichtte dat de Amerikaanse militairen in noordelijke richting naar Bagdad oprukken en tot dusver geen tegenstand ontmoeten. De correspondent reist mee met een konvooi van meer dan 2000 tanks, dat wordt voorafgegaan door Apache-gevechtshelikopters.

Britten en Amerikanen bestookten de steden Bagdad, Mosul. In het zuiden bij Basra leveren grondtroepen slag

Artilleriebeschietingen

De aanval werd donderdagavond ingezet, onder dekking van de duisternis, begeleid door helikopters en na hevige artilleriebeschietingen.

Hevige explosies

Onduidelijk is wat precies het doel is van de opmars en hoe snel hij verloopt. Amerikaanse functionarissen benadrukken dat het bij de actie nog niet gaat om het grootscheepse offensief dat minister Donald Rumsfeld (Defensie) in het vooruitzicht heeft gesteld.

Waarnemers maken melding van van hevige explosies in de omgeving van Basra, op vijftig kilometer van de grens met Koeweit. De Zuid-Irakese stad ligt dicht bij olievelden, waarvan de geallieerden vrezen dat Saddam Hussein ze in brand zal steken. Om die reden willen de Amerikanen en Britten graag snel de olievelden in handen krijgen. Zo zou een Britse eenheid op weg zijn naar de olieraffinaderijnen die bij de tweede stad van Irak lggen.

Olievelden

Een half etmaal na de eerste geruchten door de Koeweitse staatstelevisie dat Irak olievelden in het zuiden van het land zou hebben gestoken, is het wachten nog steeds op een bevestiging. Van geallieerde troepenzijde bleven berichten over oliebranden uit, Bagdad sprak vrijdagmorgen brandstichting tegen.

Nauwelijks tegenstand

Bij hun opmars lijken de geallieerde troepen nauwelijks op tegenstand te stuiten. Amerikaanse officieren meldden de overgave van minstens 25 Iraakse militairen.

Bij de aanval zijn Amerikaanse en Britse mariniers en infanteristen betrokken. Volgens het Koeweitse persbureau KUNA konden de troepen al snel Umm Qasr innemen, maar Bagdad ontkende het verlies van zijn belangrijkste commerciële haven.

Britse troepen

Een Britse officier bij het Amerikaanse centrale commando in Qatar heeft vrijdag bevestigd dat Britse militairen in de nacht van donderdag op vrijdag de olieinstallaties op het Zuid-Iraakse schiereiland Faw hebben ingenomen. Aan de verovering ging een omvangrijk bombardement vooraf, dat in het noorden van Koeweit duidelijk te zien was.

Commando's van de Britse marine werden met helikopters naar het gebied rond het schiereiland gebracht. Volgens kolonel Steve Cox is de operatie "buitengewoon goed'' verlopen en zijn alle installaties die het doel van de actie waren, ingenomen.

Faw is een strategisch punt voor de olietransporten in het uiterste noorden van de Perzische Golf. De inname is belangrijk met het oog op de verovering van het verderop gelegen Basra.

Raketaanvallen

Elders in Irak was vooral sprake van raketaanvallen, hoofdzakelijk met kruisraketten. De hoofdstad Bagdad kreeg een reeks aan inslagen te verduren. Verschillende overheidsgebouwen en een van de paleizen van Saddam Hussein zouden zijn geraakt. Ten oosten van de hoofdstad was de militaire basis Al-Rashid doelwit. In de daaropvolgende uren bleef het rustig in Bagdad.

In het noorden lag Mosul onder vuur. Media maakten melding van explosies. Vanuit de Mosul, vierhonderd kilometer noordelijk van Bagdad, leiden routes naar Syrië en Turkije. De stad ligt net buiten het door Koerden bestuurde deel van Irak en dicht bij olievelden waarvoor Turkije belangstelling heeft.

Onrust

Om die reden zorgde een uitspraak van het Turkse parlement op donderdag voor onrust. Het parlement aanvaardde een resolutie die Turkse troepen het recht geeft te interveniëren in Noord-Irak. Daarop maande Washington Ankara enkele uren later niet op eigen houtje het gebied binnen te gaan. Ieder militair optreden in Noord-Irak dient te geschieden onder Amerikaanse coördinatie, benadrukte een regeringsfunctionaris in Washington.

Aanvallen

Bij de geallieerde aanvallen zijn tot nu toe vier Iraakse militairen gedood en zes anderen gewond geraakt, aldus de Iraakse staatstelevisie. Daarmee zouden na een dag de verliezen aan Amerikaans-Britse zijde hoger liggen. Londen en Washington maakten vrijdag bekend dat bij een helikopterongeluk in Koeweit twaalf Amerikanen en vier Britten om het leven zijn gekomen.

Bush

In Washington debatteerde het Congres over de Amerikaanse oorlogshandelingen tegen Irak. De Republikeinen en de Democraten in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat gaven in overgrote meerderheid hun steun aan president Bush.