DEN HAAG - CDA en PvdA willen na hun hevige aanvaring in het Irak-debat van dinsdag toch proberen weer op één lijn te komen, zodat de onderhandelingen over de vorming van een nieuw kabinet kunnen worden voortgezet.

Woensdagochtend leek een lijmpoging nog vrijwel kansloos na harde uitlatingen van CDA-leider Balkenende aan het adres van de PvdA, maar 's middags schoven hij en PvdA-voorman Bos toch weer gezamenlijk aan bij informateur Leijnse. Informateur Donner ontbrak wegens ziekte.

Goed gesprek

Vooral in de PvdA bestaat er een voorzichtig optimisme over de kansen er samen uit te komen. Bos sprak na afloop van zijn onderhoud met Balkenende over een "goed gesprek" en een "goede sfeer". Balkenende liet het bij de constatering dat er "geen conclusies" waren getrokken.

Enkele uren eerder had Balkenende nog in niet mis te verstane termen een knieval geëist van de PvdA. Hij sprak van een "vertrouwensbreuk" en eiste dat de PvdA het Irak-standpunt van het kabinet zou overnemen. Na zijn overleg met Bos herhaalde hij die woorden niet.

Verhagen: 'onbetrouwbaar'

Maar CDA'ers zeggen dat er nog heel wat moet gebeuren om het geschonden vertrouwen te herstellen. Met name vice-fractievoorzitter Verhagen slaat een harde toon aan. Hij beschuldigt Bos van het schenden van afspraken, noemde hem onbetrouwbaar en vindt dat de PvdA-leider zijn fractie niet in de hand heeft.

Volgens Verhagen hadden hij en Bos dinsdag voor het debat afgesproken dat ze in de eerste termijn hun fractiestandpunt duidelijk zouden neerzetten om elkaar vervolgens in de tweede termijn te vinden. In de PvdA wordt het bestaan van deze afspraak categorisch ontkend. Bos en Verhagen zouden elkaar niet eens hebben gesproken voor het debat, zeggen PvdA'ers.

Steun?

Het conflict tussen CDA en PvdA spitst zich toe op het besluit van de Verenigde Staten om Irak aan te vallen zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad. Het kabinet heeft politieke steun uitgesproken voor de VS, terwijl de PvdA de handelwijze van de VS afwijst.

In de dagen voor het Kamerdebat hadden CDA en PvdA afgesproken dat dit gebrek aan overeenstemming geen reden hoefde te zijn voor een breuk in de formatie. Zij waren het erover eens dat ze het niet eens waren ("agree to disagree").Waarom het daarna in het debat toch misliep is onduidelijk. Beide partijen geven elkaar de schuld.

Afspraken

Bos denkt dat het nog steeds mogelijk is een compromis te vinden, terwijl hij tegelijkertijd aanvaardt het nooit helemaal eens te zullen worden. Daarna zouden er in de formatie duidelijke afspraken moeten worden gemaakt over het internationale beleid, zodat conflicten hierover in de toekomst uitblijven.

Het is nog niet duidelijk wanneer Balkenende en Bos verder praten. De eerste heeft het de komende dagen druk met zijn verplichtingen als premier. Zo is er donderdag een EU-top in Brussel. Mogelijk kunnen de twee partijleiders pas maandag weer aanschuiven bij de informateurs.