DEN HAAG - De Tweede Kamer is slecht te spreken over de manier waarop demissionair premier Balkenende vorige week reageerde op de kwestie-Margarita. Met uitzondering van Balkenende's eigen CDA, constateerden vrijwel alle fracties woensdag dat Balkenende vooral achter de feiten aanliep en met zijn brief meer vragen opriep dan beantwoordde.

Zo liet PvdA-woordvoerster Kalsbeek weten dat Balkenende wat haar betreft 'een slechte indruk' heeft achtergelaten. VVD'er Van Aartsen wees de premier er fijntjes op dat dergelijke rellen 'feilloze sturingskunst' vereisen die de minister-president niet helemaal onder de knie heeft.

De fracties wrijven het Balkenende onder meer aan dat hij vorige week tijdens een speciaal belegde persconferentie bezwoer dat prinses Margarita en haar echtgenoot Edwin de Roy van Zuydewijn niet waren afgeluisterd en dat er niets verkeerds was gebeurd. Een dag later echter moesten ministers van Donner van Justitie en Remkes van Binnenlandse Zaken in een brief namens hun voorgangers excuses maken aan het paar. Margarita en haar man waren namelijk ten onrechte niet op de hoogte gebracht van onderzoek van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD).

Vaag

Balkenende blijft, tot ergernis van de Kamer, vaag over de vraag of Margarita en De Roy van Zuydewijn zijn afgeluisterd. Rouvoet (ChristenUnie) stelde vast dat de premier een slag om de arm houdt als het gaat om de vermeende afluisterpraktijken. "U heeft geen afluisteren vastgesteld, maar sluit vervolgens weer niet uit dat aanwijzingen in die richting nog kunnen komen."

'Ernstig'

Het is de Kamer een groot raadsel dat onder meer de BVD in opdracht van het Kabinet der Koningin op eigen houtje onderzoek kon doen naar De Roy van Zuydewijn, zonder dat de betrokken ministers hier iets van wisten. 'Ernstig', zo luidt het unanieme oordeel.

Halsema (GroenLinks) voegde daar bovendien aan toe dat als er geen controle is op overheidsdiensten, de democratie ver te zoeken is. Balkenende maakt in zijn befaamde brief bovendien niet duidelijk waarom een dergelijk diepgravend onderzoek überhaupt nodig was. Daarbij had de directeur van het Kabinet der Koningin de resultaten van het onderzoek naar De Roy van Zuydewijn nooit aan derden mogen doorspelen.

Kafka

D66-Kamerlid De Graaf vindt dat de affaire 'een hoog Kafka-gehalte' heeft. "Er komen allerlei overheidsradaren in beweging waar de ministers niets vanaf weten, er wordt informatie doorgesluisd waar niemand iets van weet en de betrokkenen zelf moeten gissen naar wat er gebeurt."

De Kamer vindt dat het kabinet voortaan altijd op de hoogte moet zijn als de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (opvolger van de BVD) in opdracht van het Kabinet der Koningin aan het werk gaat. In alle andere gevallen lopen alle AIVD-onderzoeken al via de verantwoordelijk minister van Binnenlandse Zaken. Balkenende wil dat ook.

Het debat, dat door Margarita en haar echtgenoot vanaf de publieke tribune werd gevolgd, is geschorst tot half zes. Dan begint Balkenende aan de beantwoording.