DEN HAAG - CDA en PvdA hebben een meerderheid gehaald bij de Provinciale Statenverkiezingen van dinsdag. Dat betekent dat de twee partijen, die onderhandelen over de vorming van een nieuw kabinet, ook op een meerderheid in de Eerste Kamer kunnen rekenen. De nieuwe Statenleden kiezen die op 26 mei.

Volgens een prognose gebaseerd op 99 procent van de stemmen, haalt het CDA 23 zetels in de senaat (een winst van 3) en de PvdA (een winst van 4). Samen komen ze uit op 42 van de 75 Eerste-Kamerzetels.

Groen Links en D66 zakken

De VVD verliest fors (van 19 naar 15 zetels). GroenLinks zakt van 8 naar 5 zetels, D66 moet 1 van zijn huidige 4 zetels afstaan. De SP stijgt van 2 naar 4 zetels en de LPF van nul naar 2. De ChristenUnie en SGP raken 2 van hun in totaal zes zetels kwijt. Voor de overige partijen is geen zetel weggelegd in de senaat. Dat betekent een teleurstelling voor de Lijst Nieuwe Politiek van ex-LPF'ers Wijnschenk en Heinsbroek.

Zowel CDA-leider Balkenende als zijn PvdA-collega Bos zei dinsdagavond dat de kabinetsformatie door de verkiezingsuitslag makkelijker zal verlopen. Balkenende: "De uitslag geeft aanleiding om met gezwinde spoed verder te gaan met de formatie. Een meerderheid in de Eerste Kamer is belangrijk. Anders wordt het allemaal een stuk lastiger. Vanavond is mogelijk gemaakt dat we op een goede manier kunnen regeren."

Bos is blij met uitslag

Bos toonde zich blij met "de fantastische uitslag". De onderhandelingen kunnen wat hem betreft nu "niet snel genoeg gaan". Bos wil dat er volgende maand een nieuw kabinet zit. Dat het CDA ook met de VVD een meerderheid in de senaat heeft, verontrust hem niet. Hij gaat ervan uit dat de CDA-senatoren zich straks gebonden achten aan het regeerakkoord.

VVD-leider Zalm betreurde de meerderheid van CDA en PvdA, maar ziet als lichtpuntje dat CDA en VVD ook samen een meerderheid hebben in de senaat. Bovendien heeft de VVD het dinsdag wat beter gedaan dan bij de Tweede-Kamerverkiezingen van januari, aldus Zalm.

Zalm beraadt zich op zijn functie

Toch zei Zalm zich nu te gaan beraden op zijn positie als partijleider. Woensdag zal hij daarover met zijn fractie spreken. Partijleider Halsema van GroenLinks was ondanks het verlies niet teleurgesteld over de uitslag. "Dit is wel goed. Het valt mee."Haar D66-collega Dittrich constateerde dat Balkenende en Bos nu geen argumenten meer hebben om niet snel een nieuw kabinet te vormen. Over het resultaat van zijn eigen partij toonde Dittrich zich licht teleurgesteld, al ziet hij die als "een goede basis om de weg naar boven terug te vinden".

Partijleider Martijnissen van de SP toonde zich "zeer aangenaam verrast" met de uitslag. De SP verdubbelt haar zetelaantal in de senaat. Volgens Marijnissen heeft zijn partij nu haar "trend van winnen voortgezet".

Herben baalt

LPF-leider Herben "baalt" van de uitslag, hoewel zijn partij van nul naar twee stijgt. Herben had gehoopt dat LPF een "scharnierfunctie" in de senaat zou kunnen vervullen, maar dat zit er met de meerderheid van CDA en PvdA niet in.

Bij SGP en ChristenUNie, die in de senaat een combinatie vormen, overheerste dinsdagavond teleurstelling. Partijleider Rouvoet van de ChristenUnie, wiens partij verantwoordelijk is voor het leeuwendeel van de achteruitgang, noemde het verlies "groter dan verwacht". Zijn SGP-collega Van der Vlies is "dankbaar" dat zijn eigen partij nauwelijks heeft verloren.

De opkomst, bij Statenverkiezingen traditioneel laag, was dinsdag hoger dan verwacht. Hoewel het dinsdag de derde verkiezing in een jaar tijd betrof, kwam toch nog 47,6 procent van het electoraat naar de stembus. Vier jaar geleden was dat 45,5 procent.