AMSTERDAM - De politieke partijen in de Tweede Kamer zijn opgelucht dat er in Irak in 2003 geen sprake is geweest van martelingen door Nederlandse militairen.

Dat bleek woensdag tijdens het debat in de Tweede Kamer met minister van Defensie Eimert van Middelkoop (ChristenUnie) over de twee onderzoeken naar de vermeende martelingen in de Volkskrant, november vorig jaar.

De Volkskrant schreef vijf dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november dat Nederlandse militairen Iraakse gevangenen hadden gemarteld tijdens ondervragingen.

Militairen zouden met water hebben gegooid, verdachten hebben gedwongen geblindeerde skibrillen te dragen en verdachten wakker hebben gehouden met een radio. Het ministerie van Defensie zou hiervan volgens het dagblad hebben geweten, maar het stil hebben gehouden.

Onderzoek

Uit de twee onderzoeken blijkt dat de verdachten inderdaad werden natgegooid, geblindeerd en dat er muziek aanstond, maar dat deze handelingen niet zijn te kwalificeren als martelingen. Ook zou het volgens de onderzoekers niet expres zijn stilgehouden op het ministerie van Defensie.

Opgelucht

PvdA, SP, GroenLinks en D66 benadrukten woensdag tijdens het debat opgelucht te zijn dat er geen martelingen hebben plaatsgevonden in Irak. De partijen waren echter nog niet overtuigd dat er binnen Defensie geen doofpotcultuur is.

Zij wilden weten van Van Middelkoop waarom de Kamer niet was geïnformeerd over de mishandelingen of over de keuze van het Openbaar Ministerie (OM) om in 2004 niet tot vervolging van de militairen over te gaan.

Vrijpleiten

Hoewel de twee onderzoekscommissies Defensie vrijpleiten, is het OM opnieuw onderzoek aan het doen over strafrechtelijke stappen tegen militairen. Dit vanwege nieuwe feiten die opdoken in het onderzoek van één van de twee commissies.

De commissie Van den Berg schreef over het vermeende gebruik van een stroomstok tijdens de verhoren van de Iraakse gevangenen.

Volgens de VVD, de PVV, ChristenUnie en SGP, die net als de andere partijen opgelucht zeiden te zijn dat er geen sprake is geweest van martelingen, is er ook van een doofpot op Defensie geen sprake.

Excuses

De PVV eiste excuses van PvdA-leider Wouter Bos en PvdA-Tweede Kamerlid Ton Heerts. Heerts werkte mee aan de omstreden publicatie in de Volkskrant en Bos noemde toenmalig Defensieminister Henk Kamp (VVD) na de publicatie geen knip voor de neus waard.

PVV-Kamerlid Hero Brinkman noemde de mensen die hadden meegewerkt aan het artikel in het ochtendblad 'landverraders'.

Mandaat

De hele Kamer vond dat het mandaat van de militairen niet goed uitvoerbaar was. Reden voor het bestaan van misverstanden die tot deze verhalen hadden geleid. De Kamer stelde dat het mandaat, dat regelt wat militairen wel en niet mogen doen, bij volgende missies beter moet worden geregeld.