DEN HAAG - LPF-leider Herben dreigt de overgebleven ministers en staatssecretarissen uit het demissionaire kabinet-Balkenende te halen. Dat wil hij doen als het kabinet zich niet neerlegt bij een LPF-motie over asielzoekers. Een nipte meerderheid van de Tweede Kamer nam die motie over het geven van een verblijfsvergunning aan een beperkte groep asielzoekers donderdag aan. Het kabinet weigert tot dusver de motie uit te voeren.

Het dreigement van Herben is het voorlopig slot van een spannende week over het asielbeleid. Het kabinet tikte LPF-minister Nawijn van Vreemdelingenzaken en Integratie vorige week op de vingers voor zijn plan een groot aantal "schrijnende gevallen"onder de asielzoekers een verblijfsvergunning te geven.

Maar dinsdag kreeg Nawijns plan - hij mocht er zelf niet meer voor pleiten - steun in de Kamer. LPF-Kamerlid Varela diende een motie in die donderdag een meerderheid haalde in de Kamer. De motie bepleit het geven van een verblijfsvergunning aan ongeveer 2300 asielzoekers die al vijf jaar in Nederland zijn, geen crimineel verleden hebben, behoorlijk Nederlands spreken en komen uit een land waar recent sprake is van mensenrechtenschendingen of een burgeroorlog.

Rechtvaardigheidsgevoel

De oproep kreeg steun van de PvdA, SP, GroenLinks, D66, ChristenUnie en het CDA-Kamerlid Algra. Algra stemde voor vanuit zijn persoonlijk rechtvaardigheidsgevoel, zei hij na afloop. De christen-democraat vond het jammer dat hij als enige van de fractie voorstemde, want andere CDA'ers hadden volgens hem ook geworsteld. Woensdag riepen ruim veertig CDA-wethouders de CDA-fractie op in te stemmen met een regeling voor asielzoekers. Maar behalve Algra stemde fractie tegen, evenals de VVD en de SGP.

Nawijn

Minister Nawijn had tevoren gezegd niet te zullen meestemmen door in het vak van het kabinet te gaan zitten, naast premier Balkenende. Beiden zijn ook Kamerlid en mogen dus in principe stemmen.

Bronnen rond het kabinet spraken donderdag na de stemming de verwachting uit dat de ministerraad vrijdag besluit de Kameruitspraak door te schuiven naar de onderhandelingstafel van de informateurs Donner en Leijnse. Premier Balkenende wilde na afloop van de stemming in de Kamer "niet op de zaak vooruit lopen." Hij zei ook de stemverklaringen te zullen meewegen.

Zelf bepalen

LPF-vice-premier De Boer was overigens verrast door de uitlatingen van Herben. Hij benadrukte dat hij een 'dienaar van de kroon' is. "Herben maakt een afweging maar ik maak mijn eigen afweging," zei hij.

Een Kamermeerderheid van CDA, PvdA, LPF en SGP nam overigens donderdag ook een motie van het CDA aan. Die ondersteunt juist het huidige asielbeleid en roept de minister op om op humane wijze zijn afwijkingsbevoegdheid te gebruiken. De sociaal-democraten steunden deze motie eveneens, omdat die volgens woordvoerder De Vries ook spreekt over humaniteit en spoed. De PvdA zal bij de formatiebesprekingen een ander asielbeleid voorstellen, maar zij wil zich nog niet vastpinnen op criteria.

Nog meer

De motie-Varela gaat de PvdA en de andere voorstemmers eigenlijk niet ver genoeg. Moties van de SP en GroenLinks en D66 gaven uitgeprocedeerden ook de kans op een verblijfsvergunning als die aan bijna dezelfde criteria voldoen. Dan gaat het om een groep van mogelijk 7000 asielzoekers.

LPF-vice-premier De Boer was overigens verrast door de uitlatingen van Herben. Hij benadrukte dat hij een 'dienaar van de kroon' is. "Herben maakt een afweging, maar ik maak mijn eigen afweging," zei De Boer. De fractietop en de LPF-bewindspersonen bespreken de kwestie donderdag op hun wekelijkse vergadering.