BRUSSEL - De paarse regeringscoalitie van liberalen en socialisten in België is zondag bij de federale verkiezingen hard afgestraft. De christendemocraten boekten grote winst en worden volgens de nog niet volledige resultaten met 31 procent ruim de grootste partij in Vlaanderen.

Video

Hun leider Yves Leterme wordt waarschijnlijk de nieuwe premier van België en volgt dan de liberaal Guy Verhofstadt op.

Socialisten

Vooral het verlies van de socialisten in Vlaanderen was zondag met ruim 8 procent onverwacht groot. Het verlies van de liberalen van premier Verhofstadt was minder erg dan in de peilingen. Toch kreeg paars "klappen", zoals verschillende commentatoren stelden.

"Vlaanderen maakt een ruk naar rechts", viel ook regelmatig te horen. Het extreemrechtse Vlaams Belang boekte winst ten opzichte van vier jaar geleden en wordt waarschijnlijk nog voor de liberale Open Vld de tweede partij in Vlaanderen.

Dedecker

Ook de rechtse outsider Jean-Marie Dedecker scoorde verrassend hoog en ruim boven de kiesdrempel van 5 procent. Dedecker was uit de Vlaams-liberale VLD gegooid, waarna hij zijn eigen partij begon.

Leterme ontkende overigens de analyse van een ruk naar rechts, met de opmerking dat zijn partij geen rechtse partij is. Leterme zei zondagavond dat de economische kloof tussen het rijke Vlaanderen en het arme Wallonië gedicht moet worden. Hij wil meer bevoegdheden weghalen bij het federale niveau en verdelen onder de deelstaten.

Volgens insiders is de opheffing van België met de uitslag van zondag een stap dichterbij gekomen. Op het verkiezingsfeest van de CD&V van Leterme en kartelpartner N-VA waren de vlaggen van de Vlaamse leeuw nadrukkelijk aanwezig. N-VA streeft openlijk naar een onafhankelijk Vlaanderen.

Wallonië

Ook in Wallonië verloren de socialisten fors. Zondagavond was nog onduidelijk of de door corruptieschandalen geteisterde partij van de Waalse minister-president Elio Di Rupo toch nog nipt de grootste zou blijven in het Franstalige deel van België. De liberale MR scoort ongeveer even hoog. De christendemocratische cdH wordt hier de derde partij.

Yves Leterme mag zeer waarschijnlijk zijn huidige post als minister-president van Vlaanderen inruilen voor het premierschap van België. Maandag beginnen de onderhandelingen die door het forse verlies van de socialistische sp.a in Vlaanderen toch nog ingewikkeld zullen worden.

Opkomstplicht

Bij de verkiezingen stemden zondag 7,7 miljoen Belgen. In België geldt nog een opkomstplicht. Grote incidenten waren er niet, al was in het Zuid-Limburgse Gingelom het touwtje aan het potlood te kort om op de christendemocratische CD&V - bovenaan de lijst - te stemmen. Het probleem werd opgelost door het stembiljet op de kop te houden.

Verhofstadt

De Belgische premier Guy Verhofstadt doet een stapje terug binnen de leiding van zijn partij, de Vlaams-liberale Open Vld. Dat bleek uit een reactie van Verhofstadt op het verlies bij de federale verkiezingen zondag.

Verhofstadt zei dat hij "persoonlijk verantwoordelijkheid" neemt voor het verlies en sprak van een "nieuw begin onderleiding van Bart Somers". Somers is de huidige partijvoorzitter en al jarenlang een getrouwe van Verhofstadt. "Hij zet een stap opzij", bevestigde Somers.