AMSTERDAM - De Amerikaanse regering heeft maandag in haar streven naar een snelle berechting van de gedetineerden in Guantanamo Bay een fikse tegenvaller moeten incasseren.

Een militair tribunaal wees de aanklachten tegen de Canadees Omar Khadr af, omdat de zaak buiten de jurisdictie van de militaire tribunalen valt. Khadr stond op het punt te worden aangeklaagd wegens moord en poging tot moord, samenzwering, ondersteuning van terrorisme en spionage.

Militair rechter Peter Brownback zei dat Khadr enkele jaren geleden door een militair panel in Guantanamo Bay slechts tot een "vijandelijke strijder" werd bestempeld en niet tot een "buitenlandse, onrechtmatige vijandelijke strijder".

De vorig jaar door president George Bush ondertekende Military Commissions Act stelt echter specifiek dat alleen "onrechtmatige" vijandelijke strijders in Guantanamo kunnen worden berecht. Brownback zei daarom niets anders te kunnen doen dan de aanklachten afwijzen, zonder over de inhoud ervan een oordeel te vellen.

Sullivan

Het hoofd van de militaire advocaten in Guantanamo Bay, Dwight Sullivan, zei dat de beslissing het einde kan betekenen van het militaire processysteem dat vorig jaar door het Congres en de president in het leven werd geroepen, nadat het Amerikaanse hooggerechtshof het vorige systeem onderuit had gehaald. Sullivan zei dat geen van de gedetineerden in Guantanamo als "onrechtmatige vijandelijke strijder" is gekwalificeerd.

"Het is niet slechts een technische formaliteit; het toont opnieuw aan dat dit nieuwste systeem gewoon niet werkt." Om de gedetineerden alsnog als "onrechtmatig" te bestempelen moet het hele toetsingssysteem op de schop, een tijdrovende aangelegenheid.

Pentagon

Het Pentagon zei dat het eerder een kwestie van taal is. "Een 'rechtmatige vijandelijke strijder' is een strijder die dient in de strijdkrachten van een land dat in oorlog is met een ander land", zei woordvoerder Jeffrey Gordon. "Als ze gevangen worden, worden ze krijgsgevangenen, doorgaans totdat de vijandelijkheden voorbij zijn."

Een "onrechtmatige vijandelijke strijder" is iemand die niet tot de reguliere strijdkrachten van een internationaal erkende natie-staat behoort, geen uniform of ranginsignes draagt, niet openlijk gewapend is en geen partij is in de Geneefse Conventies, zei Gordon. "Wij menen dat het concept impliceerde dat alle gedetineerden in Guantanamo die tot 'vijandelijk strijder' werden bestempeld in feite onrechtmatig waren."

Beroep

Een van de aanklagers zei tegen de beslissing in beroep te zullen gaan. In het nieuwe systeem hebben aanklagers daarvoor 72 uur de tijd, maar Sullivan merkte op dat het beroepspanel dat in de wet wordt voorzien nog niet eens is opgericht.

Khadr was 15 toen hij in 2002 in Afghanistan gevangen werd genomen na een gevecht waarin hij een Amerikaanse soldaat met een handgranaat zou hebben gedood. De afwijzing van de aanklachten betekent nog niet dat hij automatisch vrij komt.