DEN HAAG - PvdA-leider Wouter Bos had beter gescoord in de campagne als hij één krachtige vertrouwenspersoon naast zich had. Tussen zo'n politiek leider en een strateeg moet dan wel chemie en een strijdlust zitten.

Dat zijn enkele elementen die CDA-campagnestrateeg Jack de Vries desgevraagd aan de commissie-Vreeman heeft laten weten, zei Ruud Vreeman vrijdag bij de presentatie van de evaluatie van de mislukte PvdA-campagne. De Vries wordt in politiek Den Haag als de schaduw van premier Jan Peter Balkenende gezien.

De PvdA-top wil zo ver echter niet gaan. Bos wees erop dat drie eerdere PvdA-campagnes wel goed verliepen, zonder vaste vertrouwenspersoon naast zich. Vreeman zei echter dat een politiek leider in grote moeilijkheden komt door een veelheid van ongestructureerde adviezen.

Uit het rapport blijkt dat tal van subgroepen binnen de PvdA zich bezighielden met de campagne.

Sfeer

Volgens interim-partijvoorzitter Ruud Koole was niet alleen de organisatiestructuur slecht, maar kwamen ook de sfeer en de teamgeest niet tot stand binnen de groepen. Bos zelf zei dat de structuur te complex en niet eenduidig was waardoor er een gebrek aan daadkracht en slagkracht ontstond. Het zou volgens hem goed zijn om de teams beter bijeen te trekken.

Kwelgeest

Ook is volgens Vreeman binnen de PvdA-top aan de orde geweest of zij tijdens campagnes een hooggeplaatste kandidaat op de lijst als een "kwelgeest" laten opereren tegen de concurrentie. Bij het CDA had de oude fractieleider Maxime Verhagen de rol om directe aanvallen uit te voeren op Wouter Bos. "De vraag is of we als PvdA mee moeten gaan in deze ingeslagen weg."

Vreeman wees verder op het toegenomen belang van de Stemwijzer, waarmee mensen op internet tal van vragen kunnen invullen. Het programma leidt aan de hand van de gegeven antwoorden vanzelf naar een partij. Volgens Vreeman "schuurt" Jack de Vries hier langs de waarheid.

De PvdA zou minder vaak een vraagteken moeten zetten bij de invulling van de onderwerpen. "We moeten hier niet de meest naïeve persoon op zetten", aldus Vreeman.