DEN HAAG - Na het Milosevic-proces begint maandag voor de tweede keer op Nederlandse bodem een rechtszaak voor een internationaal hof tegen een voormalig buitenlands staatshoofd: ex-president Charles Taylor van Liberia zal, evenals de ex-president van Joegoslavië, moeten terechtstaan op verdenking van oorlogsmisdaden.

Slobodan Milosevic stond terecht voor het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag; hij overleed vorig jaar voordat het VN-hof vonnis kon wijzen. Taylor daarentegen zal moeten terechtstaan voor het Speciale Hof voor Sierra Leone (SCSL).

Dat is een hof dat door de VN en Sierra Leone gezamenlijjk is opgericht om de schuldigen aan gruweldaden tijdens de oorlog in het West-Afrikaanse land (1996-2002) te berechten.

Vaak werden er ledematen of andere lichaamsdelen afgehakt of afgesneden van onschuldige burgers. Televisiebeelden van wild om zich heen schietende kindsoldaten gingen toen de wereld rond.

Oorlogsmisdaden

Het SCSL heeft de ex-president van buurland Liberia aangeklaagd omdat Taylor door zijn inmenging in de burgeroorlog in Sierra Leone mede schuldig zou zijn aan oorlogsmisdaden daar.

Taylor profiteerde door zijn inmenging volgens de SCSL-aanklagers van de diamanten en andere natuurlijke hulpbronnen van Sierra Leone. Taylor zelf zegt op alle punten van de tenlastelegging onschuldig te zijn.

Onveilig

Het SCSL houdt zijn processen normaal in zijn hoofdkwartier in de Sierraleoonse hoofdstad Freetown. Maar nadat de in Nigeriaanse ballingschap levende Taylor in maart 2006 was opgepakt en naar Freetown gebracht, vond zowel Sierra Leone als Liberia dat onveilig.

Beide landen hebben na jaren van burgeroorlogen breekbare democratieën. Ze wilden de ooit zo machtige Taylor liever niet te dicht in de buurt.

Nederland

De VN-Veiligheidsraad en het SCSL kwamen daarop overeen de zaak-Taylor naar Nederland te verplaatsen.

De Nederlandse regering stemde daarmee pas in nadat een ander land, Groot-Brittannië, zich bereid had gevonden Taylor op te nemen om zijn straf uit te zitten, àls hij schuldig wordt bevonden.

Lenen

Het SCSL sloot een overeenkomst met het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag over het 'lenen' van een cel in Scheveningen en van de rechtszaal, waar het proces maandag begint.

Taylor en zijn verdediging waren niet gediend van de overplaatsing. Taylor lustte het Nederlandse eten niet dat hem werd aangeboden, en eiste het vertrouwde Afrikaanse voedsel.

De verdediging onder leiding van de Britse advocaat Karim Khan had er al problemen mee dat hun team kleiner is dan de ploeg die de aanklagers op de zaak kunnen zetten. Het werken op nog een extra locatie maakte het werk van de verdediging alleen maar ingewikkelder.

Pleidooi

SCSL-hoofdaanklager Stephen Rapp en zijn medewerkster Brenda Hollis, allebei Amerikanen, zullen maandag een openingspleidooi houden van ongeveer vier uur.

De tenlastelegging is geformuleerd in elf punten, waaronder moord, verkrachting, slavernij, plundering, terroristische handelingen en het inzetten van kindsoldaten.

Vechten

Tijdens de oorlog in Sierra Leone vochten tal van gewapende groeperingen tegen elkaar. Taylor zou Liberianen hebben laten meevechten aan de kant van het RUF en later het AFRC. Tijdens de oorlog werd op een gruwelijke manier bloed vergoten.

Vaak werden burgers gedwongen toe te kijken terwijl hun familieleden werden verminkt of vermoord. Volgens de aanklagers heeft Taylor militaire opleidingen, financiële steun, wapens en munitie gegeven aan zijn Sierraleoonse bondgenoten.

Liberia

Taylor werd in januari 1948 in Liberia geboren. Eind jaren '80 richtte hij de NPFL op, een gewapende groep. Van 1997 tot 2003 was Taylor president van Liberia.

Na het oplaaien van de oorlog was hij bereid op te stappen en in ballingschap te gaan in Nigeria, waar hij op last van het SCSL werd opgepakt.