DEN HAAG - De kans dat Nederlanders zich in een referendum mogen uitspreken over de resultaten van de onderhandelingen over de Europese grondwet neemt toe. De PvdA zei woensdag in een Kamerdebat zich niet te zullen verzetten tegen een referendum.

Als dit gebeurt is er een meerderheid in de Tweede Kamer die een referendum wil. PvdA-Kamerlid Luuk Blom wil eerst het resultaat afwachten. "Wij zullen ons nooit verzetten tegen een referendum."

De PvdA heeft zelf het initiatief genomen tot het referendum dat leidde tot de afwijzing van de Europese grondwet in 2005.

Regeerakkoord

In het regeerakkoord nemen de coalitiepartijen nog geen standpunt in over een nieuw referendum. Zij zullen hierover advies inwinnen bij de Raad van State.

Coalitiepartner CDA reageerde dan ook geagiteerd op de opmerking van Blom. "Ik wil u vragen zich te onthouden van steun aan een referendum voordat de Raad van State advies heeft uitgebracht."

De sociaaldemocraat zei echter dat hij zich niet gebonden voelt aan het advies dat de Raad van State uitbrengt.

Blij

De oppositiepartijen D66 en GroenLinks waren blij met de opstelling van de PvdA. Zij willen elk nieuw verdrag voorleggen aan de bevolking.

Nu de PvdA dit voorstel steunt, is de vanzelfsprekende meerderheid van de coalitie weg. Aangenomen werd dat de regeringspartijen het advies van de Raad van State zouden overnemen.

Referendum

In 2005 werd de Europese Grondwet door de Franse en Nederlandse bevolking bij referendum verworpen. De toenmalige regeringspartijen en de PvdA waren voor deze grondwet.

Huidig EU-voorzitter Duitsland wil de grondwet nieuw leven inblazen. Volgende maand nemen de Europese regeringsleiders een besluit over de te volgen route. In 2009 zou er een nieuw verdrag kunnen liggen.

Balkenende

Daartoe heeft premier Jan Peter Balkenende het Europees Parlement in Straatsburg woensdag vier wijzigingen voorgelegd voor een compromis over een nieuw grondwettelijk verdrag voor de EU.

Zo moet de tekst ontdaan worden van de naam, vorm en inhoud van een grondwet. De nationale parlementen moeten een EU-voorstel kunnen verwerpen en bepaalde terreinen (pensioenen, onderwijs, sociale zekerheid) moeten nationaal blijven.

Bovendien moeten uitbreidingscriteria zwart op wit worden vastgelegd in de tekst. "In Nederland leeft de perceptie dat de Unie haar eigen regels niet of niet voldoende serieus neemt."

Kritisch

Veel Europarlementsleden reageerden kritisch op het verhaal van Balkenende. Ze willen juist dat Europa daadkrachtiger wordt. "Denk eens aan een missie van Europese soldaten in Libanon, die verlamd raakt omdat de EU-landen het onderling niet eens worden'", zei socialistenleider Martin Schulz.

De liberale leider Graham Watson zei Balkenende dat niemand in het Europarlement streeft naar een Europese superstaat, zoals de Nederlandse regering suggereert. "Maar leg de Nederlanders eens uit dat Europa helpt de energielevering te verzekeren."