BRUSSEL/BERLIJN - Opnieuw heeft de NAVO geen overeenstemming weten te bereiken over het treffen van voorbereidingen voor de bescherming van Turkije, dat zich bedreigd voelt door een mogelijke oorlog tegen Irak. De vergadering van de ambassadeurs van de negentien lidstaten, die dinsdag tot twee keer toe werd uitgesteld, werd uiteindelijk een kwartier na aanvang weer opgeschort.

Achter de schermen probeerden diplomaten dinsdag voor de tweede achtereenvolgende dag de standpunten van de lidstaten dichter bijelkaar te brengen. Maar al vroeg werd duidelijk dat Frankrijk en België, die maandagochtend een veto uitspraken over het treffen van voorbereidingen voor de bescherming van NAVO-lid Turkije, hun poot stijf zouden houden.

Wachten

De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Michel verklaarde dinsdagochtend al dat hij liever wil wachten met een NAVO-besluit tot vrijdag. Dan brengt het hoofd van de VN-inspecteurs in Irak, Hans Blix, opnieuw verslag uit in de VN-Veiligheidsraad. Ook Duitsland staat achter het standpunt van Parijs en Brussel, maar maakte maandag geen officieel gebruik van het vetorecht. De consultaties binnen de NAVO gaan intussen wel door. Voor woensdagochtend kwart voor tien staat een nieuwe bijeenkomst van de NAVO-ambassadeurs gepland.

Om NAVO heen

De Verenigde Staten spraken dinsdag wederom hun woede en frustratie uit over de blokkade die Brussel, Parijs en Berlijn hebben opgeworpen. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Powell herhaalde nog eens de woorden van zijn collega Rumsfeld van maandag, dat de steun aan Turkije op bilaterale basis kan worden verleend. Ook zei Powell dat "als deze betreurenswaardige blokkade voortduurt, wij doorgaan met de landen die dat wel willen." Powell benadrukte nogmaals dat zestien van de negentien leden van het bondgenootschap het wel eens zijn over de voorstellen voor hulp aan Ankara.

Het lijkt niet waarschijnlijk dat de NAVO nog veel vooruitgang zal boeken vóór de zitting van de VN-Veiligheidsraad op vrijdag. Maar naar verwachting zal het verslag van Blix en Mohammed el-Baradei, de directeur van het Internationaal Atoomagentschap IAEA, weinig veranderen aan de verdeeldheid die ook in de Veiligheidsraad overheerst.

Veel tegenstand

Duitsland, Frankrijk en Rusland, die maandag in een gezamenlijke verklaring herhaalden dat de VN-wapeninspecteurs meer tijd moeten krijgen voor hun werk in Irak, staan waarschijnlijk niet alleen in hun verzet tegen militaire actie. In totaal zouden elf van de vijftien leden van de Veiligheidsraad achter deze opstelling staan, zo heeft een hoge functionaris van de Duitse regering dinsdag verklaard. Alleen Groot-Brittannië, Bulgarije en Spanje steunen de Verenigde Staten en vinden dat "het spel nu uit'' is, aldus de functionaris.

Ook China liet dinsdag weten het plan van Frankrijk, Rusland en Duitsland, dat onder meer voorziet in intensivering en versterking van de missie van de inspecteurs, te steunen.

Verkenning

Volgens diplomatieke bronnen verspreiden Frankrijk en Duitsland vrijdag een meer gedetailleerd voorstel voor de intensivering van de inspecties in Irak. Frankrijk stelde dinsdag alvast twee Mirages IV-vliegtuigen beschikbaar, die in het kader van de VN-inspecties verkennings- en waarnemingsvluchten boven Irak zouden kunnen uitvoeren. De vliegtuigen, alsmede ongeveer zestig man personeel, zullen op een basis in Saudi-Arabië worden gestationeerd.

Het is niet waarschijnlijk dat de tegenstanders van militair ingrijpen de voorstanders daarvan op korte termijn zullen kunnen overtuigen. De Britse minister van Buitenlandse Zaken Jack Straw liet dinsdag weten dat zelfs als het aantal wapeninspecteurs in Irak duizend maal groter wordt dan nu, dit niets zou uithalen voor het resultaat van de inspecties, omdat Irak zelf niet meewerkt.

Coalitie kraakt

Intussen veroorzaakt de harde opstelling van verscheidene regeringen ook binnenlandse problemen. De Duitse media berichtten dinsdag dat de coalitie van bondskanselier Schröder aan alle kanten kraakt. Schröder zou zijn minister van Buitenlandse Zaken en vice-kanselier Fischer volkomen negeren. Fischer, die volgens bronnen een gematigder standpunt over militair ingrijpen in Irak inneemt, zou denken aan aftreden.

Britse steun?

Opiniepeilingen in Groot-Brittannië wezen dinsdag uit dat de steun aan premier Blair, die zich vierkant achter de Verenigde Staten heeft gesteld, steeds kleiner wordt. New Labour zou nu slechts op 35 procent van de stemmen uitkomen, dat is het laagste percentage in tien jaar. Slechts een klein aantal Britten, zo'n 11 procent, steunt een aanval op Irak als deze zonder mandaat van de Verenigde Naties plaatsvindt.