UTRECHT - Een op de vier Nederlanders voelt niets voor orgaandonatie. Zij willen zich niet laten registreren om nier, hart, long of lever af te staan. Dat blijkt uit een vrijdag verschenen studie van het Nederlands Instituut voor de Gezondheidszorg Nivel.

Drie jaar geleden zei 13 procent zich niet als donor te laten registeren, ook als dat eventueel zou worden verplicht. Dat is nu 26 procent. Nederlanders zijn ook minder dan voorheen bereid om een orgaan van een overleden familielid beschikbaar te stellen.

Behoefte

Vorig jaar waren er 200 donoren, in 2004 waren dat er 228. Maar de behoefte is aanzienlijk groter. In mei wachtten 1421 mensen op een orgaan. Elk jaar sterven honderden mensen omdat niet tijdig een vervangend orgaan beschikbaar is.

Door het sterk toenemende aantal patiënten met diabetes is vooral het tekort aan nieren nijpend.

Nabestaande

Het Nivel stelt dat de toestemming van de nabestaande doorslaggevend bij beslissing over orgaandonatie. Vaak bepalen zij of een overleden donor wordt of niet.

De meerderheid van de Nederlanders vindt ook dat nabestaanden om instemming gevraagd moet worden. Het onderzoek bestond uit een schriftelijke enquête onder 1090 leden van het consumentenpanel gezondheidszorg.

Wens

In 2004 zei 40 procent van de ondervraagden dat ze als nabestaanden zouden instemmen met donatie als de wens van de overledene niet bekend is. Nu is dat 30 procent. Volgens onderzoeker Roland Friele is dat een zorgelijke ontwikkeling.

De onderzoekers menen dat de introductie van een systeem van actieve donorregistratie kan leiden tot een toename van het aantal donoren. Actieve registratie komt er op neer dat mensen die herhaald niet reageren op een verzoek tot registratie als donor worden aangemerkt.

Bezwaren

GroenLinks werkt aan een initiatiefwet die een dergelijk 'geen bezwaar systeem' introduceert. Mensen zijn dan donor als ze niet aangeven dat ze daar bezwaren hebben. Het Tweede Kamerlid Kees Vendrik stelt daarover dinsdag vragen aan minister Ab Klink (Volksgezondheid).

"Het onderzoek is gebaseerd op hoe mensen zeggen te reageren", zegt Friele "Of dat in werkelijkheid ook zo zal zijn, is niet zeker. Ook is niet te voorspellen, hoe een verandering van systeem bij de bevolking zal vallen."

Klink

Klink wilde zich vrijdag na afloop van de ministerraad niet over de zaak uitspreken. Hij wil eerst het rapport zorgvuldig lezen. Dan zal hij een standpunt innemen en vervolgens eventuele maatregelen nemen. "Het is een buitengewoon aangelegen onderwerp", zei de minister.