DEN HAAG - Nederland stuurt patriot-luchtafweersystemen naar Turkije. Demissionair premier Balkenende maakte vrijdag na afloop van de ministerraad bekend dat het kabinet het Turkse verzoek heeft ingewilligd. Het gaat om drie eenheden, met elk ongeveer 120 militairen.

Bekijk hier de video

Turkije heeft gevraagd om de Nederlandse antiraketsystemen ter bescherming bij eventuele Iraakse aanvallen met bijvoorbeeld scud-raketten. Zuidoost-Turkije is voor alle type raketten van het Iraakse leger bereikbaar. De patriots zijn niet bedoeld voor aanvallen, maar voor verdediging van het luchtruim.

Tweede Kamer speelt geen rol

Balkenende benadrukte dat het zenden van de systemen naar Turkije niets heeft te maken met Nederlandse militaire planning voor een mogelijke oorlog met Irak. "Het gaat om een veiligheidsverzoek van een NAVO-bondgenoot,'' aldus de premier. Het kabinet hoeft dat niet voor te leggen aan de Tweede Kamer.

Nijdig

GroenLinks en de SP zijn uitermate nijdig over het kabinetsbesluit. Zij willen Balkenende dinsdag in de Tweede Kamer ter verantwoording roepen. De twee oppositiepartijen vinden dat het sturen van de raketten onderdeel is van een echte oorlogsvoorbereiding en niet past in het kader van militaire planning, waartoe het kabinet eerder had besloten. Bovendien zijn ze verbolgen over Balkenende's opmerking dat instemming van het parlement niet nodig is voor het uitzenden van de patriots.

Op eigen houtje

"Dit is te gek voor woorden. Onbegrijpelijk en onacceptabel dat Nederland meegaat in oorlogsvoorbereiding,'' zegt GroenLinks-Kamerlid Karimi. Een SP-woordvoerder noemt het besluit belachelijk. "De NAVO houdt dit besluit al twee weken op omdat Frankrijk, Duitsland, België en Luxemburg niet in de dynamiek van oorlogsvoorbereiding verzeild willen raken en nu doet Nederland het op eigen houtje'', aldus de SP.

Druk

Eurlings (CDA) kan zich niet voorstellen dat iemand tegen de bescherming van burgerbevolking is. Verder noemt hij het goed om Irak op deze wijze te laten zien dat ook een land als Nederland de kwestie serieus neemt en niet alleen in woorden, maar ook in daden meedoet. Eurlings spreekt van "defensieve planning'' en zegt: "Dat vergroot de druk.''

PvdA-woordvoerder Koenders is tegen militaire planning maar vindt dat een verzoek als dat van Turkije "op zijn eigen merites'' moet worden beoordeeld. Volgens hem kan hier sprake zijn van een bondgenootschappelijke verplichting om een defensief systeem te leveren. Ook is van belang wat de NAVO-ambassadeurs maandag besluiten, aldus Koenders.

Defensief

Zijn D66-collega De Graaf ziet geen principiële onoverkomelijke bezwaren bij uitzending van de patriots. "Dit is een defensief afweersysteem en geen bijdrage aan een oorlog.'' VVD-Kamerlid Van Aartsen noemt het besluit "een logische stap'', die positief moet worden beoordeeld.

Mogelijke oorlog

Defensievakbond AFMP is van mening dat de bonden zich altijd moeten neerleggen bij het "primaat van de politiek''. Wel wijst voorzitter T. Heerts erop dat het personeel van de patriot-eenheden wel degelijk het gevoel zal hebben dat het in Turkije in een crisissituatie zit. "Je kunt niet stellen dat dit niets met militaire planning te maken heeft. De militairen zitten daar straks wegens een mogelijke oorlog tegen Irak.''

Zijn ACOM-collega W. van der Linden stelt dat het kabinetsbesluit de Nederlandse betrokkenheid bij een mogelijke oorlog tegen Irak dichterbij heeft gebracht. Hij heeft er alle vertrouwen in dat de militairen hun taak kunnen vervullen.

'Geen probleem'

Voorzitter J. Debie van de grootste vakbond VBM/NOV heeft "geen enkel probleem'' met uitzending van de patriots. Wel vindt Debie dat er voor een legitimatie van oorlog tegen Irak een nieuwe VN-resolutie nodig is.

60 kilometer

De patriot is ruim vijf meter lang en wordt voortgedreven door een raketmotor, die het projectiel een snelheid van 5000 kilometer per uur geeft, een vliegbereik van 60 kilometer en een maximale hoogte van 22 kilometer.