AMSTERDAM - In het hele land zijn vrijdag de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en oorlogsgeweld in het algemeen herdacht. Gedurende de hele dag waren er in diverse plaatsen kransleggingen. Om 20.00 uur werden twee minuten stilte in acht genomen. Koningin Beatrix en kroonprins Willem-Alexander legden kort daarvoor een krans bij het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam.

Bekijk video

Na de stilte hield burgemeester Job Cohen van Amsterdam een toespraak. Hij zei dat ook volgende generaties de angst en de spanning van een oorlog blijven voelen.

"Wie nu militairen spreekt die in oorlogsgebied hun bijdrage hebben geleverd aan het tot stand brengen van vrede, hoort, ziet of voelt de indrukken die zij van die tijd meedragen, hun leven lang. En die, gewild of ongewild, overdragen aan hun kinderen."

Hoop

De 18-jarige Karen van der Aalst droeg haar zelfgeschreven gedicht 'Hoop' voor. Zij was de winnares van de poëziewedstrijd voor jongeren die het Nationaal Comité 4 en 5 mei elk jaar organiseert.

Daarna legden veel organisaties van oorlogsbetrokkenen een krans bij het Nationaal Monument, gevolgd door het defilé.

Nieuwe Kerk

Voordat het gezelschap, dat naast de koningin en kroonprins ondermeer bestond uit premier Balkenende, zich naar de Dam begaf, woonde het de jaarlijkse herdenkingsplechtigheid bij in De Nieuwe Kerk.

Generatie

Muzikant Ernst Jansz hield in De Nieuwe Kerk de 4 mei-lezing 'Er staat iemand aan de deur' over de rol die de Tweede Wereldoorlog speelde in het Amsterdamse gezin waarin hij opgroeide.

Jansz, in het verleden pianist van Doe Maar, vertelde hoe zijn Indische vader tijdens de oorlog actief was in het verzet en gevangen zat in een Duits concentratiekamp. Hij trok de verwerking van de oorlog door naar zijn generatie, toen hij zelf van zoon vader werd.

Mens

"Mijn leven lang heb ik de oorlog van mijn vader met mij meegedragen", zei Jansz. "Zijn strijd om de gruwelen te vergeten. Om weer mens te worden, echtgenoot, vader.

Nu ík uiteindelijk vader ben, kijk ik naar mijn eigen kinderen. En dan vraag ik mij af: kunnen wij onze kinderen beschermen en vrijwaren tegen onze pijn, die wellicht de pijn is van onze ouders en die maar niet lijkt te verdwijnen?"

Waalsdorpervlakte

Op de Waalsdorpervlakte in Den Haag hebben honderden belangstellenden de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Zoals elk jaar was het geluid van de grote Bourdonklok te horen, voorafgaand aan de traditionele twee minuten stilte.

In het gebied werden tijdens de oorlog meer dan 250 mensen, vooral uit het verzet, gefusilleerd door de Duitse bezetter. De herdenking in het duingebied kenmerkt zich sinds het begin in 1946 door de afwezigheid van toespraken en autoriteit.

Grebbeberg

De herdenking op het Millitair Ereveld Grebbeberg in Rhenen is door circa 2500 mensen bijgewoond. Mr. Pieter van Vollenhoven woonde de ceremonie met zijn zoon Pieter Christiaan bij. Anita Poolman van het National Comité 4 en 5 Mei hield een toespraak.

Na de twee minuten stilte werden ook hier kransen gelegd. Bij de herdenking op de Grebbeberg waren veel militairen, veteranen en jongeren aanwezig.

Kwetsbaarheid

Premier Jan Peter Balkenende stond 's middags op de Algemene Begraafplaats Crooswijk in Rotterdam stil bij de slachtoffers van oorlogsgeweld in de wereld. De premier sprak over de kwetsbaarheid van vrede. Hij verwees naar de verhalen uit het oorlogsverleden en legde een verband met de wereld van vandaag.

Op begraafplaats Ereveld in Loenen hielden enkele honderden belangstellenden vrijdagmiddag een herdenking. Op het ereveld liggen ongeveer 4000 oorlogsslachtoffers, onder wie burgers en militairen.

Politiek

Ook politiek Den Haag stond stil bij 4 mei. "Laten wij het op ons nemen om er samen voor te zorgen dat inhoud wordt gegeven aan de wisselwerking tussen veiligheid en vrijheid", riep Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet politici en burgers op tijdens de herdenkingsbijeenkomst in het Tweede Kamergebouw.

Uruzgan

De Nederlandse militairen van de Taskforce in Uruzgan hielden donderdag al een herdenking. Zij stonden stil bij de Nederlandse gevallenen, die in de strijd om vrijheid het leven lieten.

Humanistisch raadsman Mart Vogels refereerde in zijn toespraak aan de recentelijk omgekomen sergeant Robert Donkers en korporaal Cor Strik.

Om 20.00 uur stonden ook het treinverkeer en het luchtverkeer in het land twee minuten stil. Het was dit jaar de 62e keer dat stil werd gestaan bij degenen die het leven lieten.