Turkse premier spreekt volk toe over crisis

ANKARA - De Turkse premier Recep Tayyip Erdogan zal maandag voor de televisie de bevolking toespreken over de politieke crisis die is ontstaan wegens de naderende presidentsverkiezingen.

Het kantoor van de premier liet weten dat een speech om 19.15 uur (Nederlandse tijd) gepland staat.

Erdogan heeft zijn minister van Buitenlandse Zaken en partijgenoot van de gematigd islamitische AK-partij Abdullah Gül naar voren geschoven om president te worden. Dit tot weerzin van een deel van de bevolking, de legertop en de huidige president Ahmet Necdet Sezer.

Die vrezen dat een politicus van een partij die haar wortels heeft in de politieke islam, een bedreiging vormt voor de seculiere staat die Turkije is.

Verlies

Door de politieke crisis opende de effectenbeurs in Istanbul maandag met een flink verlies. De belangrijkste beursgraadmeter van de Istanbul Stock Exchange, de IMKB-index, duikelde met 8 procent.

De Turkse munteenheid lira verloor ruim 4 procent in waarde ten opzichte van de Amerikaanse dollar. "We weten allemaal wat er tien jaar geleden gebeurde", zei beursanalist Arzu Odabasi.

Strijdkrachten

In 1997 dwongen de strijdkrachten de regering van premier Necmettin Erbakan tot aftreden, die volgens de legerleiding te pro-islamitisch was.

Het Turkse bedrijfsleven pleit voor vervroegde parlementsverkiezingen om de democratie te waarborgen, net zoals de oppositie eist. De belangrijkste oppositiepartij heeft vrijdag na de eerste stemronde in het parlement, waarbij Gül vijf stemmen tekort kwam, een verzoek ingediend bij het Turkse Constitutionele Hof om de presidentsverkiezingen te annuleren.

Dat zou vrijwel zeker leiden tot vervroegde parlementsverkiezingen. Het hof doet hoogstwaarschijnlijk uiterlijk woensdag, als een tweede stemronde gepland staat, uitspraak.

Miljoen

Ruim een miljoen mensen gingen zondagmiddag in Istanbul de straat op om hun trouw te betonen aan de door Mustafa Kemal 'Atatürk' (1881-1938) gestichte seculiere republiek.

De betogers keerden zich tegen de regering van premier Erdogan en de kandidatuur van Gül, die een goede kans maakt binnenkort in het parlement tot president te worden gekozen. Gül liet zondag weten dat hij er niet over peinst zijn kandidatuur in te trekken.

Zorgen

Ook haalde Turkse regering uit naar de generale staf die in een verklaring zijn zorgen had geuit over de presidentsverkiezingen.

Daarmee staan de verhoudingen tussen leger, die zichzelf als hoeder van de seculiere republiek ziet, en de regering op scherp.

Tip de redactie