DEN HAAG - De onderhandelaars Balkenende (CDA) en Bos (PvdA) hebben dinsdag voor het eerst gezamenlijk gesproken met informateur Donner. Ze hebben een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste onderwerpen die aan bod moeten komen bij de onderhandelingen over een nieuw kabinet.

Na afloop spraken Balkenende en Bos van "een goed gesprek" en "een prettige sfeer", maar met name Bos liet doorschemeren dat het vertrouwen tussen beide partijen nog pril is. Hij constateerde dat de liefde "voorzichtig ontluikt". "We zijn net egeltjes."

Volgens welingelichte bronnen wil het CDA dat de PvdA als er straks echt onderhandeld wordt, haar toekomstige vice-premier naar voren schuift als tweede onderhandelaar naast Bos. Balkenende en CDA-vice-fractievoorzitter Verhagen zouden dan met Bos en 'zijn' beoogde vice-premier in de slag moeten. Volgens het CDA geeft de PvdA er zo blijk van te willen investeren in een stabiele nieuwe coalitie.

Rol van Bos

"Bos blijft in de Kamer. Het is belangrijk dat Balkenende het hele onderhandelingsproces ook meemaakt met iemand van de PvdA die in het kabinet komt", aldus een CDA-bron. Hij zegt dat de christen-democraten hebben geleerd van de vorige formatie, toen VVD-onderhandelaar Zalm en zijn LPF-collega Herben buiten het kabinet bleven.

PvdA-bronnen reageren weinig enthousiast op de CDA-suggestie. "Het CDA is eerst aan de beurt als het gaat om te investeren in vertrouwen", aldus één van hen.

Tweede informateur

Balkenende en Bos gaan woensdag opnieuw rond de tafel met Donner. Ze bespreken dan de werkwijze voor de volgende fase. Bos zal waarschijnlijk ook zijn eis voor een PvdA-informateur naast CDA'er Donner naar voren brengen. Het CDA voelt weinig voor een tweede informateur. Dat zou de formatie kunnen vertragen.

Dinsdag hebben Balkenende en Bos de belangrijkste onderwerpen op een rijtje gezet. Ze zijn het eens dat het financieel-economisch beleid, de zorg en de WAO prioriteit hebben. Ook Irak staat bovenaan de agenda. Over een eventuele oorlog met dat land, die de formatie zou kunnen vertragen, spraken Balkenende en Bos maandag al wat uitgebreider. "We moeten onder ogen zien dat ontwikkelingen in Irak al tijdens de formatie gaan spelen."

Hij benadrukte dat het huidige demissionaire kabinet de besluiten neemt, maar verwacht dat het rekening zal houden met het standpunt van de PvdA over Irak. Het CDA houdt de mogelijkheid open dat de Verenigde Staten zonder een tweede resolutie van de VN-Veiligheidsraad ten aanval gaat, terwijl de PvdA die wel noodzakelijk vindt.

De verkennende gesprekken tussen Bos en Balkenende worden mogelijk woensdag afgerond, waarna informateur Donner verslag zal uitbrengen aan de koningin. Zij zal dan zeer waarschijnlijk opnieuw Donner en een PvdA-informateur benoemen die de onderhandelingen gaan leiden. Tot dusver is nog niet bekend wie Bos wil voordragen, maar de namen van president van de Rekenkamer S. Stuiveling en vice-president van de Raad van State Tjeenk Willink circuleren.