Balkenende laat senaat vrij in onderzoek naar Irak

DEN HAAG - Het staat de Eerste Kamer vrij een onderzoek te houden naar de Nederlandse steun voor de militaire inval in Irak in 2003. Premier Jan Peter Balkenende heeft dat dinsdag gezegd tijdens het debat over de regeringsverklaring in de Eerste Kamer.

De premier wees erop dat de drie regeringsfracties in de Tweede Kamer hebben afgesproken dat zo'n onderzoek er niet komt, maar die afspraak bindt de senaat volgens hem niet. "Het is aan de Eerste Kamer zelf om een besluit te nemen", zei hij.

Regeerakkoord

De PvdA is al jaren voorstander van een parlementair onderzoek naar het ingrijpen in Irak, maar wist in de kabinetsformatie haar coalitiegenoten CDA en ChristenUnie niet te overtuigen. Balkenende onderstreepte dat een coalitieakkoord alleen geldt voor de regeringspartijen in de Tweede Kamer.

Of de PvdA nu zal instemmen met zo'n onderzoek door de Eerste Kamer is nog onduidelijk. Fractieleider Han Noten zei dinsdag dat zijn fractie zich "niet gebonden, maar wel verbonden" acht aan het regeerakkoord.

Eerder zinspeelden vertrekkend PvdA-senator Erik Jurgens en PvdA-prominent Klaas de Vries, die in mei in de nieuwe Eerste Kamer komt, op een Irak-onderzoek in de senaat.

Debat

Balkenende zei dinsdag het een goed idee te vinden als de Eerste Kamer met het kabinet debatteert over toekomstige Nederlandse vredesmissies. In het regeerakkkoord staat dat die alleen nog zullen plaatsvinden als er een duidelijk volkenrechtelijk mandaat is.

Maar Noten wil weten wat dat precies betekent. Hij vraagt zich af wat de situatie is als een lid van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties een veto uitspreekt tegen zo'n missie.

De PvdA-fractie in de Eerste Kamer liet eerder op dinsdag weten dat zij snel een debat met het kabinet wil over een toekomstig militair ingrijpen zoals dat in 2003 met Nederlandse politieke steun heeft plaatsgevonden in Irak. Volgens PvdA-senator Han Noten moet het debat "niet primair over Irak gaan, maar over de vraag wanneer er sprake is van een adequaat volkenrechterlijk mandaat". Volgens het regeerakkoord is zo'n mandaat noodzakelijk bij een toekomstige deelname aan missies met Nederlandse militairen.

Behoefte

Het is dinsdag de eerste keer in de geschiedenis dat de senaat debatteert over een regeringsverklaring. CDA en D66 lieten weten geen behoefte hebben aan het debat, omdat het regeerakoord geen zaak van de Eerste Kamer is.

Verder gaf CDA-fractieleider Jos Werner aan dat de huidige senatoren in mei vervangen worden door een nieuw gekozen Eerste Kamer. Als er al over de regeringsverklaring gesproken moet worden, dan kan dat beter in de senaat in nieuwe samenstelling, aldus Werner.

Couzy

Oud-bevelhebber Hans Couzy van de landmacht vindt het onbestaanbaar dat Balkenende nog steeds een onderzoek naar de steun voor de oorlog in Irak blokkeert. De politiek moet open durven zijn, net zoals de krijgsmacht open moet zijn.

"Ik begrijp wel dat Balkenende bang is voor gezichtsverlies. Maar hij kan de waarheid niet blijven tegenhouden", zegt Couzy in het weekblad Vrij Nederland van deze week. Couzy, die van 1992 tot 1996 de landmacht leidde, stelt dat er een onderzoek móet komen. "Zo'n belangrijk besluit mag je niet lichtvaardig nemen. En je hoort er verantwoording voor af te leggen."

Tip de redactie