DEN HAAG - Maandag presenteert de parlementaireenquêtecommissie Srebrenica haar eindrapport over de vraag ofNederland verantwoord heeft gehandeld bij de aanvaarding en deuitvoering van de VN-vredesmissie in de moslimenclave in Bosnië inde periode 1994/1995. De val van Srebrenica, in juli 1995 kostteaan tenminste 7000 moslims het leven. Het rapport van decommissie-Bakker dient als basis voor de parlementaireeindafrekening van het Nederlands-Bosnisch trauma.

Bijna acht jaar lang heeft de Nederlandse politiek dieeindafrekening ontlopen. Pas eind vorig jaar, nadat de VN al langde hand in eigen boezem had gestoken en ook Frankrijk zich in hetreine had gebracht over zijn optreden in Bosnië en nadat hetNederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (Niod) na zes jaarvorsen een historische verantwoorde studie over de gang van zakenhad uitgebracht, besloot de Kamer tot een eigen enquête.

Aftreden

De verantwoordelijke politici uit de tijd van de UNPROFOR-missiehebben inmiddels allemaal de Nederlandse politieke arena verlaten,met uitzondering van de CDA'er De Hoop Scheffer, die hoopt opvoortzetting van zijn functie als minister van Buitenlandse Zaken.De Nederlandse regering nam onder druk van toenmalig premier Kok inapril vorig jaar het besluit om af te treden naar aanleiding van deconclusies van het Niod-rapport. Niet alle bewindslieden in dattweede paarse kabinet stonden te trappelen om het voorbeeld van deeerste minister te volgen.

Medeverantwoordelijk

Tweede-Kamerleden die niets met het drama hebben uit te staan,mogen straks de vraag beantwoorden in hoeverre Nederland schulddraagt aan de totale mislukking van de VN-missie en of het kabinetterecht, of zelfs misschien al eerder had moeten aftreden. PremierKok, een van de weinige hoofdrolspelers die er van begin tot eindbij is geweest, liet al weten dat Nederland geen schuld draagt maarwel medeverantwoordelijk is.

Schuld

Die uitspraak is door een van de andere Srebrenica-veteranen,het oud-GPV-Kamerlid Van Middelkoop, nooit begrepen. Als jeverantwoordelijkheid draagt, draag je ook schuld, was zijn stellingvoordat hij gedwongen door de verkiezingsuitslag van mei vorig jaarhet veld moest ruimen.

Media-aandacht

Het eindrapport is tot stand gekomen op basis van tientallenvoorgesprekken en een veertigtal verhoren onder ede door de zesKamerleden tellende commissie. Bert Bakker, de voorzitter, onthultrond 12.00 uur het advies van de commissie. Het was een al lang vantevoren aangekondigde datum, maar de democraat zal er niet al teblij mee zijn. Hij loopt het risico in de media-aandacht forsbeconcurreerd te worden door CDA-informateur Donner, die zijneerste persconferentie geeft over zijn verkenning van het politiekelandschap na de verkiezingen van vorige week.

Definitief oordeel

Met het eindrapport wordt de commissie geacht de Kamer in staatte stellen "een definitief oordeel te vellen over het optreden vande Kamer, de Nederlandse regering en ambtelijk-militaireverantwoordelijken in de aanloop naar, tijdens en na degebeurtenissen in Srebrenica". Centraal staan de antwoorden op devragen of de politiek en de militaire top alles in hun vermogenhebben gedaan om het Nederlandse VN-bataljon naar behoren zijn werkte laten doen en of al het mogelijke is gedaan om de plaatselijkebevolking van Srebrenica te beschermen.

Fotorolletje

Verder is interessant of de commissie een antwoord kanformuleren op de vraag waarom luchtsteun op cruciale momenten isuitgebleven en of de landmacht na de val bewust, voor het imagoschadelijke informatie heeft weggemoffeld (het fotorolletje metopnamen van vermoorde moslims) en, nog erger, de eigen minister hetbos in heeft gestuurd.

Struisvogelgedrag

Belangwekkend is verder het antwoord op de vraag of de politiekefracties zich in de aanloop van de uitzending wel voldoendeprofessioneel hebben gedragen of dat zij zich hebben latenmeeslepen door de emotionele waan van de dag. En zal de commissieingaan op het struisvogelgedrag van Kamerleden die tijdens eenbezoek aan Dutchbat in 1994 al te horen kregen dat de missie vangeen kanten deugde, maar daarover tot en met de enquête blevenzwijgen?

Trauma's verwerken

De conclusies van de commissie-Bakker en het debat dat daarnagevoerd gaat worden, kan bijdragen aan het verwerken van detrauma's en de bitterheid die de Dutchbatters uit Srebrenica hebbenopgedaan in de 7,5 jaar dat zij nu al bloot staan aan'onthullingen' over alles wat er wel niet mis is gegaan met devredesoperatie. Verder staat ook het IKV klaar om het eindrapporttot de laatste letter te spellen.

Excuses

De christelijke belangengroeponder leiding van algemeen secretaris Mient Jan Faber, vindt datNederland de nabestaanden van de slachtoffers van Srebrenica in dekou heeft laten staan en wil dat de regering excuses maakt enruimhartig financieel boete doet. Dinsdag zal Faber zijn eigenconclusies trekken over het rapport.