VS niet bang om alleen te staan tegen Irak

BERLIJN/MOSKOU/WASHINGTON - Steeds meer landen wijzen een spoedige aanval op Irak af. De Verenigde Staten zeggen echter dat ze niet bang zijn om geïsoleerd te raken in hun wens Irak met militaire middelen aan te pakken.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Powell liet donderdag weten dat Washington zich geen zorgen hoeft te maken dat het er alleen voor zal staan. Hij zei dat er al voldoende landen zijn die hebben aangegeven dat ze een bijdrage zullen leveren aan een oorlog tegen Bagdad. Of de VS daarvoor een nieuwe VN-resolutie zullen afwachten, is nog een "open vraag'', aldus de bewindsman. Na Duitsland en Frankrijk benadrukten donderdag Rusland en China opnieuw dat er nu geen noodzaak lijkt te zijn Irak aan te vallen.

Poetin

De Russische president Poetin verklaarde donderdag dat het verslag dat de wapeninspecteurs van de VN op 27 januari uitbrengen aan de Veiligheidsraad bepalend moet zijn voor de actie tegen Irak. Waarnemers verwachten dat de inspecteurs niet met harde feiten komen over de massavernietiginswapens van Irak.

Poetins minister van Buitenlandse Zaken Ivanov was veel duidelijker in zijn uitspraken. Volgens hem is er nu geen reden om militair geweld te gebruiken tegen Irak, omdat er onvoldoende bewijs is gevonden dat het land massavernietigingswapens verbergt. Rusland is permanent lid van de VN-Veiligheidsraad met een veto-recht.

China

Ook China, eveneens permanent lid, liet donderdag weten zich "verontrust en ongemakkelijk'' te voelen over het grote aantal troepen dat de VS en Groot-Brittannië in de Golf-regio opbouwen. China's positie, zo liet een woordvoerster van de regering weten, ligt dicht bij die van Frankrijk, aldus de woordvoerster.

Knuppel in het hoenderhok

De Franse president Chirac gooide woensdag samen met de Duitse bondskanselier Schröder de knuppel in het hoenderhok door zich scherp uit te spreken tegen een aanval op Irak. Beide leiders verklaarden dat een 'oorlog nooit onafwendbaar is'. Schröder zei dat hij een VN-resolutie die een oorlog tegen Irak goedkeurt niet zal steunen. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Villepin suggereerde hetzelfde, maar sprak zich daar niet ondubbelzinnig over uit.

'Oud Europa'

Washington reageerde geprikkeld op de Frans-Duitse uitspraken en minister Rumsfeld van Defensie betitelde de landen als 'het oude Europa'. Minister Powell zei dat "sommige landen willen doen alsof er met Irak überhaupt geen probleem bestaat''.

Op deze opmerkingen volgde donderdag weer kritiek vanuit Berlijn en Parijs. Onder anderen de Duitse minster van Buitenlandse Zaken Fischer zei dat Rumsfeld maar even "moest dimmen''.

Groot-Brittannië

Van de grotere Europese landen is Groot-Brittannië het enige dat de VS onomwonden steunt. De meeste andere nemen een afwachtende tot negatieve houding aan.

Bases in Spanje

Spanje sprak zich donderdag echter min of meer uit voor een oorlog tegen Irak, als het land nalaat de VN-resolutie 1441 uit te voeren. De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Palacio kondigde aan dat de VS militaire bases in Spanje kunnen gebruiken bij een mogelijke aanval op Irak.

Of er een tweede VN-resolutie komt om een militaire actie goed te keuren, is onduidelijk. De VS hebben tot nu toe gezegd dat dit onnodig is. Resolutie 1441 zou volgens Washington al voldoende zijn. Woordvoerder Fleischer van het Witte Huis verklaarde donderdag echter dat "een tweede resolutie mogelijk'' is.

List

Volgens diplomaten bij de Verenigde Naties zinnen de VS op een list om alle onenigheid te om zeilen en ook zonder een tweede resolutie toch een soort goedkeuring van de Veiligheidsraad te krijgen voor een aanval op Irak. Washington zou de leden van de raad de vraag willen voorleggen of Irak de verordeningen van resolutie 1441 volledig heeft uitgevoerd.

De VS zouden het ontkennende antwoord op deze vraag kunnen opvatten als een mandaat voor militaire actie tegen het land. Resolutie 1441 dreigt Irak met 'ernstige gevolgen' als het zich niet geheel voegt naar de eisen van de VN.

NAVO?

De positie van de NAVO is te midden van deze verwarring niet duidelijk. Secretaris-generaal Robertson van het bondgenootschap liet donderdag weten dat er in zijn organisatie geen diepgaande onenigheid bestond. Hij zei er niet aan te twijfelen dat de NAVO de VS steun zal verlenen en zeker klaar zal staan om bondgenoot Turkije, dat aan Irak grenst, bij te staan.

Maar woensdag zouden de leden van de NAVO volgens bronnen geen overeenstemming hebben weten te bereiken over de vraag of er aan de VS steun zal worden verleend. Een aantal landen zou het verslag van de VN-Veiligheidsraad van de inspecteurs willen afwachten.

Turkije

Turkije probeert intussen ook een steentje bij te dragen aan het voorkomen van een oorlog. In Istanboel kwamen donderdag de leiders van verscheidene landen in het Midden-Oosten bij elkaar om de crisis te bespreken. Volgens deskundigen zullen de leiders Irak nogmaals vragen om te ontwapenen, maar geen oproep aan Saddam Hussein doen om op te stappen.

Tip de redactie