DEN HAAG - De vuistregel dat gedetineerden op vrije voeten komen zodra zij twee derde van hun straf hebben uitgezeten, verdwijnt. Een overgrote meerderheid in de Tweede Kamer gaat akkoord met een voorstel om de vervroegde invrijheidstelling te vervangen door een regeling waarbij gevangenen alleen onder voorwaarden eerder vrijkomen.

Dat bleek donderdag tijdens de behandeling van een wetsvoorstel hierover, waar al jaren om wordt gevraagd. Het voorstel regelt tevens dat gedetineerden die zich misdragen later of zelfs helemaal niet vervroegd worden vrijgelaten. "We zijn hier blij mee, maar wel met een verzuchting erbij: wat heeft dit lang geduurd", verwoordde SGP-Kamerlid Kees van der Staaij een breed gedragen gevoel.

Minister Ernst Hirsch Ballin van Justitie zei veel gebruik te zullen maken van de nieuwe regels, die grotendeels teruggrijpen op de behandeling van gevangenen zoals die tot de jaren tachtig gold.

Bijzondere voorwaarden

"In de meeste gevallen zullen bijzondere voorwaarden aan gedetineerden worden gesteld", aldus de minister. "Het is niet de bedoeling dat het een gewone vervroegde invrijheidstelling wordt met een enkele algemene regel op de achtergrond."

Jaarlijks komen 3000 tot 4000 gevangenen in aanmerking voor de voorwaardelijke vrijlating. Hirsch Ballin verwacht dat in 80 procent van de gevallen bijzondere voorwaarden worden opgelegd, zoals bijvoorbeeld een meldingsplicht, een gebiedsverbod of de verplichting een cursus te volgen.

Cellentekort

Zulke voorwaarden worden voor elke gevangene afzonderlijk opgesteld. Wanneer een gedetineerde op vrije voeten de verplichtingen niet nakomt, moet hij alsnog de rest van zijn straf uitzitten.

Het wetsvoorstel regelt tevens dat de minister van Justitie gevangenen kan vrijlaten voordat zij twee derde van hun straf hebben uitgezeten, als een cellentekort hem daartoe dwingt.

De SGP wil dat onderdeel van de nieuwe wet schrappen en wordt daarbij gesteund door in elk geval de VVD. De coalitiepartijen CDA en PvdA vinden echter dat Hirsch Ballin gebruik moet kunnen maken van dit "noodventiel". Momenteel is er overigens geen sprake van een cellentekort.