BRUSSEL - De leiders van de 27 EU-landen zijn het vrijdag eens geworden over het meest ambitieuze klimaat- en energieplan ter wereld. Europa moet daarmee zuiniger worden met energie en die schoner gaan produceren.

Het plan moet leiden tot minder opwarming van de aarde en minder stijging van de zeespiegels. Het moet Europa bovendien minder afhankelijk maken van energie uit landen als Rusland en Iran.

De EU als geheel gaat de komende dertien jaar 20 procent energie besparen. Ook zal ze in 2020 20 procent minder broeikasgas kooldioxide (CO2) uitstoten in vergelijking met 1990. Bovendien zal over dertien jaar 20 procent van de verbruikte energie in de EU als geheel afkomstig zijn uit hernieuwbare energiebronnen als zon, wind, water en aardwarmte. Tot slot moet 10 procent van de brandstof voor transport afkomstig zijn van biobrandstoffen.

Merkel

De Duitse bondskanselier Angela Merkel, die de vergadering voorzat, hoopt dat andere werelddelen het Europese voorbeeld gaan volgen. Dat kan onder meer via de G8-groep van Rusland en de zeven meest geïndustrialiseerde landen, waarvan Duitsland nu ook voorzitter is. "We proberen de schwung van deze vergadering over te brengen op andere landen", zei Merkel. Als andere rijke landen mee willen doen, is de EU bereid de ambities voor de vermindering van de CO2-uitstoot nog te verhogen naar 30 procent.

Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie sprak over een historisch resultaat. "Sinds mijn aantreden is dit de vergadering met de meest vergaande gevolgen".

Balkenende

Premier Jan Peter Balkenende erkende dat er nog veel werk is te doen. De EU-landen hebben gemeenschappelijke streefcijfers afgesproken, maar wie welk steentje bijdraagt, moet de komende jaren nog bepaald worden. Barroso zal in het derde kwartaal van dit najaar voorstellen doen voor landendoelen voor hernieuwbare energie en CO2-uitstoot.

Elk land moet daarmee zelf instemmen. Merkel erkende dat het lastig wordt. "Elk land vindt zichzelf een speciaal geval. En daarmee zijn ze weer allemaal gelijk en is de opgave te doen."

Verlichting

Op het nippertje besloten de regeringsleiders ook straat- en huisverlichting aan te pakken. Balkenende vindt een verbod van de gloeilamp te ver gaan. Hij wees wel op projecten om energieverspilling in de tuinbouw tegen te gaan.

Frankrijk vroeg en kreeg tijdens de top enige erkenning voor de vele Franse kerncentrales die nauwelijks CO2 uitstoten. De Oost-Europese landen kregen de belofte dat met hun lokale omstandigheden rekening wordt gehouden.

Kolen

Premier Balkenende kondigde aan dat hij een innovatieve, schone kolencentrale wil waarbij CO2 ondergronds wordt opgevangen en opgeslagen in voormalige gasvelden. Energiebedrijf Nuon is met een dergelijk project bezig in de Eemshaven in de provincie Groningen.

De afvang en opslag van CO2 moet in 2013 mogelijk zijn. Milieuorganisaties reageerden blij op de uitkomsten van de top.

Greenpeace noemde het besluit het "beste in zijn soort sinds het Kyoto-verdrag". Dat klimaatverdrag uit 1997 leidde voor het eerst tot de internationale aanpak van CO2-uitstoot.