In 2006 kwam de woekerpolisaffaire aan het licht: door ontransparante beleggingsverzekeringen wisten consumenten jarenlang niet hoeveel risico ze eigenlijk liepen en welke kosten ze maakten. Sindsdien zijn er veel maatregelen genomen om duidelijkheid te scheppen. Maar hebben die eigenlijk geholpen?

Johan Septer denkt van wel. De senior manager Financial Risk Management bij Deloitte ziet dankzij de maatregelen die er zijn genomen het vertrouwen langzaam maar zeker herstellen. "En dat is essentieel voor deze sector die zonder vertrouwen niet kan functioneren."

In maart 2008 kwam Jan Wolter Wabeke, de Ombudsman Financiële Dienstverlening, met een advies aan de Tweede Kamer naar aanleiding van de woekerpolisaffaire. Mede op basis daarvan riep het Ministerie van Financiën het flankerend beleid beleggingsverzekeraars in het leven in november 2011. Om in aanmerking te komen voor het predicaat Best of class moeten verzekeraars eind 2012 aan een tiental punten voldoen.

Verzekeraars krijgen van het ministerie meer verantwoordelijkheid in dit beleid en nemen maatregelen die vallen onder de koppen: de klant weet wat hij heeft, de klant weet wat hij krijgt en de klant is voor de toekomst beter af.

Compensatie consumenten

In het beleid zijn onder meer richtlijnen afgesproken voor de compensatie van consumenten met een woekerpolis en is vastgelegd hoe banken en verzekeraars beleggingsproducten moeten aanpassen om intransparantie te voorkomen. Ook mogen verzekeraars geen zogenoemde kwijting meer vragen bij de uitkering van een compensatie, klanten houden dus altijd het recht om naar de rechter te stappen.

"Het grootste probleem van de woekerpolissen was dat onduidelijk was welk deel van de inleg van consumenten daadwerkelijk belegd werd", zegt Septer. "Mensen hadden geen idee welke kosten verzekeraars in rekening brachten en welke risico's zij liepen."

"Ze wisten niet dat bij dalende beurzen het zogenaamde hefboomeffect ervoor zorgt dat het deel van de inleg dat overblijft om te beleggen aanzienlijk kan afnemen, als gevolg van de stijging van de premie voor de overlijdensrisicoverzekering die onderdeel uitmaakt van de polis. Er was een opeenstapeling van dit soort kosten en premies die ten goede kwamen aan de verzekeraar of de bank: het werd dus hoog tijd dat er duidelijkheid kwam."

Herstel van vertrouwen

Op verschillende manieren is Deloitte betrokken geweest bij het herstel van vertrouwen en de verbetering van de aangeboden beleggingsproducten. Het bedrijf adviseert banken en verzekeraars over de manier waarop zij hun nieuwe beleggingsproducten kunnen inrichten en onderzoekt of dit op de juiste manier gebeurt.

Ook heeft Deloitte bij zes banken en verzekeraars geëvalueerd in hoeverre zij al voldoen aan het door het ministerie van Financiën per 1 juni 2012 ingestelde flankerend beleid. Binnenkort wordt dit onderzoek vervolgd, geactualiseerd en mogelijk uitgebreid.

"Het gaat de goede kant op", zegt Septer. "Verzekeraars zijn verplicht inzichtelijk te maken wat de kosten zijn die in rekening zijn gebracht en uit het onderzoek naar het flankerend beleid blijkt dat ze de kosten aanzienlijk zullen verlagen of soms al hebben verlaagd. Ook blijkt dat banken en verzekeraars heel goed in staat zijn om in eenvoudige bewoordingen uit te leggen wat bijvoorbeeld een hefboomeffect is. Je kunt je afvragen waarom ze dat niet eerder hebben gedaan." Het ministerie zal de komende tijd nauwlettend blijven volgen hoever verzekeraars zijn met de implementatie van het beleid.

Provisie

Vanaf januari 2013 treedt er ook een andere maatregel in werking. Financiële dienstverleners krijgen dan niet langer provisie voor de producten die zij verkopen, maar worden verplicht het advies dat zij verstrekken bij de klant in rekening te brengen.

"Hierdoor verdwijnt een perverse prikkel", zegt Septer. "De dienstverlener zal nu geen voorkeur meer hebben voor het product waarmee hij de meeste provisie kan verdienen, maar eerder geneigd zijn om een eerlijk en betrouwbaar advies te geven."

Nieuwe rol consumenten

Ook voor consumenten is er een belangrijke rol weggelegd bij de ontwoekering van woekerpolissen, zegt Septer. "Zij moeten kritisch blijven kijken naar de producten die zij aanschaffen. Niet alle beleggingsverzekeringen zijn woekerpolissen en niet alles wat consumentprogramma's aanraden is verstandig. Er zijn nu ook weer partijen die juist inspelen op het oversluiten van polissen, terwijl de producten die zij aanbieden misschien helemaal niet beter zijn dan dat wat de consument al in handen heeft."

Een andere valkuil is dat consumenten denken dat duurdere producten automatisch slechte producten zijn. Terwijl dat helemaal niet per definitie het geval is, zegt Septer. "Duurdere producten kunnen ook meer rendement of bepaalde garanties geven: dan betaal je misschien meer, maar dan ben je wel zeker van een bepaald rendement."

"Kortom: niet alleen financieel adviseurs en financieel dienstverleners krijgen een nieuwe rol, ook van consumenten wordt meer oplettendheid verwacht bij de beleggingsproducten die zij aanschaffen. Bij verzekeraars en tussenpersonen ligt nu de uitdaging om consumenten te activeren en die verantwoordelijkheid te nemen. "

Meer weten over wat Deloitte voor u op dit gebied kan betekenen? Neem contact op met Johan Septer (jsepter@deloitte.nl,) of volg hem op LinkedIn.