Het zijn niet alleen onzekere tijden voor volwassenen, ook kinderen kampen regelmatig met gevoelens van angst en bezorgdheid. Hoe herken je die als ouder en hoe praat je er met je kind over? Kinderpsycholoog Anke Klein, werkzaam aan de Universiteit Leiden, geeft tips.

Door de coronacrisis is het dagelijks leven van veel mensen drastisch veranderd. Thuiswerken is de nieuwe norm en kinderen gaan even niet naar school. Dat zorgt voor zowel praktische als psychologische uitdagingen binnen het gezin.

Voor kinderen én volwassenen

“Mensen houden van controle, structuur en overzichtelijkheid”, zegt kinderpsycholoog Anke Klein. “Deze crisis gaat ons voorstellingsvermogen te boven. Op het moment dat we ons bedreigd voelen steken angsten en zorgen vaak de kop op, zeker als het over onze gezondheid gaat.”

Klein wijst erop dat dit voor kinderen net zozeer geldt als voor volwassenen. De wetenschapper en moeder van drie wil ouders helpen om eventuele angsten en zorgen die hun kind heeft bespreekbaar te maken.

Hoe herken je angst?

Om uit te leggen hoe je angst herkent, gebruikt Klein de vier g’s: gebeurtenis, gedachten, gevoelens en gedrag. In de huidige situatie is het coronavirus de gebeurtenis. Die leidt bij een kind tot bange gedachten zoals: ‘Wat als oma doodgaat?’ Of: ‘Wat als ik ziek word?’

Gevoelens bestaan uit enerzijds emoties, bijvoorbeeld bang of boos zijn en anderzijds uit lichamelijke gevoelens, zoals buikpijn of hoofdpijn. Gedachten en gevoelens leiden samen tot een bepaald gedrag zoals moeilijk kunnen slapen, veel vragen stellen, druk gedrag, boosheid of veel huilen.

Klein heeft drie concrete tips voor ouders hoe ze met de angsten en zorgen van hun kind(eren) kunnen omgaan. Bekijk deze tips in onderstaande video:

Kinderen bezorgd over het coronavirus?
1
Kinderen bezorgd over het coronavirus?

Tip 1: Maak tijd voor een gesprek

Klein: “De belangrijkste tip is om tijd en ruimte te maken en je kind serieus te nemen. Probeer te achterhalen waar de zorgen en angsten over gaan en waar ze vandaan komen. Dat kun je doen door vragen te stellen. Het is goed om eerlijk antwoord te geven, in concrete taal, zonder je kind extra bang te maken."

"Een opening voor een gesprek kan ook ontstaan door samen het Jeugdjournaal te kijken of andere betrouwbare informatiebronnen te raadplegen. Praat er niet de hele dag over, maar kies een moment (het liefst niet ‘s avonds).

"Maar let op: Over je eigen zorgen zwijgen om je kind te beschermen werkt meestal averechts. Uitspreken dat je zelf ergens bang voor bent of iets niet weet, is heel krachtig en fijn voor een kind. Dat geeft ruimte om ook over zijn of haar angsten te praten.”

Tip 2: Maak een dagschema

Klein: “Maak samen een dagschema dat grofweg gebaseerd is op een normale schooldag. Bijvoorbeeld: om acht uur opstaan, om half negen ontbijten, om negen uur beginnen met werken. Probeer ook ongeveer op dezelfde tijd te lunchen, te dineren en naar bed te gaan en bouw pauzes in zodat je kind energie kwijt kan.”

"We weten uit onderzoek dat het in tijden van onzekerheid fijn is als bepaalde zaken, zoals een dagstructuur, zoveel mogelijk hetzelfde blijven en voorspelbaar zijn. En als het schema niet werkt, pas het samen aan. Voor ieder gezin werkt het weer anders. Het is in deze tijd toch samen zoeken naar een nieuw ritme.”

Tip 3: Zoek ontspanning

Klein: “Probeer samen de ontspanning te zoeken. Speel spelletjes, zing liedjes, doe gym- of dansoefeningen, of (video)bel vrienden en familie. En lukt niet alles zoals je het graag wil? Geef elkaar een dikke knuffel en doe iets liefs voor elkaar."

"Jullie doen samen je best, maar je hebt als ouder nou eenmaal niet overal controle op. Uit onderzoek is gebleken dat positieve activiteiten en gedachten in het hier en nu helpen om zorgen los te laten, zowel voor kinderen als voor ouders.”

Samen angsten overwinnen

De combinatie van met elkaar praten, een dagschema maken en ontspannen - het echt sámen doen - schept een hechte band, aldus Klein. "Die positieve ervaring neem je mee in je rugzak en gaat in de toekomst zeker van pas komen."

Niet alleen voor jou, maar ook voor je kinderen, want als ze opgroeien zullen er meer angsten overwonnen moeten worden. Klein: “Hoe mooi is het als je dan kunt zeggen: ‘Weet je nog wat we deden in de coronatijd? Zullen we dat gewoon weer doen?’”

Op 28 april om 13.00 uur organiseert de NWA een livestream op Facebook waar ouders al hun vragen kunnen stellen, onder andere aan Anke Klein. Benieuwd? Bekijk hier het evenement. Meer weten over de wetenschap en het coronavirus? Kijk op de website van de Nationale Wetenschapsagenda.