Annet van Zeijst (56) heeft een bijzondere passie: in haar vrije uurtjes is ze clown. Niet voor het circus en niet voor zieke kindjes. Nee, Clown Heiki vrolijkt dementerende ouderen op.

Wanneer Annet’s normale werkdag erop zit, pakt ze haar schmink uit de kast en begint ze aan haar transformatie. Clown Heiki is haar alter-ego, die tot leven komt als ze vrij is. Een clown die een lach op het gezicht van ouderen met dementie tovert. Zwaar werk, zou je misschien denken, maar zelf ziet ze dat niet zo. “Ik breng vooral veel vrolijkheid. Contact maken, dáár draait het om als clown.”

“Contact maken, dáár draait het om als clown”

Dat doet Annet niet door met taarten te smijten. Ook draagt ze geen flapschoenen of vlinderstrik. “Dat is iets voor circusclowns. Zij doen aan fysieke humor en gaan voor die schaterlach. Ik houd mijn optreden bewust heel klein. Met veel bombarie een verpleegafdeling opkomen, werkt juist averechts. Daar schrikken de mensen alleen maar van. Daarom ben ik ook minimaal geschminkt. Alleen de rode neus maakt mij zichtbaar clown.”

Lastig, maar dankbaar

Door haar eigen ervaringen weet ze hoe zwaar het voor familieleden is om hun geliefde langzaam zichzelf te zien verliezen. “Je raakt iemand stukje bij beetje kwijt”, blikt ze terug op de periode dat haar eigen moeder aan alzheimer leed. “Ik had op het laatst de grootste moeite om nog een gesprek met haar aan te knopen. Wat moest ik zeggen? Hoorde ze überhaupt wel wat ik haar vertelde? Ze toonde wel tekenen van herkenning, maar mijn naam wist ze niet meer. Als Annet had ik vaak moeite om contact met haar te maken. Nu merk ik dat ik als clown Heiki wél contact kan maken met mensen die hetzelfde doormaken als mijn moeder.”

Dat contact maken is ook voor clown Heiki wel eens moeilijk. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat een cliënt zijn dag niet heeft. “Soms zegt een verpleger wel eens: ‘Blijf maar even weg bij meneer Jansen, die was vanochtend wat chagrijnig’. Maar als je dan aan zijn bed een liedje zingt, kan er ineens een heel andere man liggen. Dan zie je plots weer die pretoogjes fonkelen. Of een voet die zachtjes mee tikt op het ritme van de muziek. Dat is mijn beloning, daar doe ik het voor.”

Elk mens verdient het

Na afloop van zo’n optreden keert Annet vaak moe naar huis. Moe, maar voldaan. “Een gezellige omgeving is zo’n zorginstelling met demente ouderen natuurlijk niet altijd. Je ziet ook veel triestheid. De ouderen hebben het door ziekte, angsten, verwardheid en pijn soms moeilijk. Maar juist daarom doe ik wat ik doe. Elk mens, in de war of niet, heeft recht op een stukje genegenheid en aandacht.”

In al haar jaren als clown heeft Annet al veel kleine wonderen mogen meemaken. “Ooit zong ik een liedje voor een vrouw die stil in bed lag, haar ogen stijf op elkaar. Aanvankelijk dacht ik dat ze niets doorhad. Tot ze me, toen ik wegging, zachtjes toefluisterde: ‘dankjewel’. Wauw, dacht ik. Dus ze heeft me tóch gehoord en het fijn gevonden! Een heerlijk gevoel.”

Ook familie van patiënten vindt het prettig wanneer clowns als Heiki er zijn. Even wat afleiding en wie weet wat extra contact. Het is voor hen, net zoals destijds voor Annet, best pittig om steeds minder goed contact te kunnen maken met hun dementerende partner, vader, moeder, opa of oma. Door mee te klappen en te zingen leveren ze al een grote bijdrage aan het werk van Annet. Misschien zonder dat ze het doorhebben maken ze zo zelf een nog grotere reactie los. “Wanneer dat lukt, zie je ook hen opleven. Dankbaar werk dus, dat ik het liefst nog zo lang mogelijk blijf doen.”

Ken jij ook een mooi mens? Verras hem of haar dan met een persoonlijke versie van de ‘Mens, wat ben je mooi’-film. Ga naar www.watbenjijmooi.nl, kies de naam van je mooie mens en deel je persoonlijke film.