James Brown gaf soul een gezicht

RIJSWIJK - De maandag overleden soulzanger James Brown (73) was één van de invloedrijkste figuren uit de geschiedenis van de popmuziek. Hij gaf de soul een gezicht, en een lichaam. Zonder hem hadden de begrippen funk en rap misschien niet eens bestaan. Maar Brown drukte zijn stempel ook op andere genres, als blues, reggae, jazz, rock, en later zelfs hiphop.

De Godfather of Soul was een voorbeeld van de 'American Dream': van autowasser tot platenmiljonair. De carrière van Brown begon begin jaren vijftig in een gospelgroep, die later The Famous Flames ging heten. Hij werd geboren op 3 mei 1933 in Pulaski, Tennessee. Anderen beweren dat zijn wiegje in Barnwell, South Caroline, stond. Zijn eerste soloplaat Please, Please, Please maakte hij in 1956.

Hits

Met dit nummer kwam voor Brown een einde aan een leven van bittere armoede, criminaliteit en tuchtscholen. Het bleek het startsein voor een enorme reeks hits, zoals It's A Man's Man's Man's World, Woman en Sex Machine (1970). Van de ongeveer tachtig albums schopte ruim de helft het tot gouden plaat. Bijna onafgebroken voerde hij in de jaren zestig de 'zwarte' rhythm and blues hitlijsten aan.

Mister Dynabite

De bijnamen The Hardest Working Man in Showbusiness en Mister Dynamite dankte de zanger aan zijn opzwepende en toen sensationele optredens. Hij werd begeleid door een band met soms wel veertig man, een koor, danseressen en soms ook door acrobaten en komische acts.

Brown was een groot acteur: voortdurend wisselend van kostuum schreeuwde hij met zijn rasperige stem de longen uit het lijf, totdat het hem ieder optreden weer te veel werd. Hij zakte dan door de knieën en werd voorzichtig van het podium afgeholpen. Op het laatste moment rukte hij zich dan los en greep de microfoon.

Dribbelpasjes

De klassieke plaat Live At The Apollo (1962) geeft een uitstekende indruk van de shows uit die jaren. Mick Jagger heeft ooit eens gezegd het recept van zijn befaamde dribbelpasjes bij Brown vandaan te hebben.

Blanke publiek

Halverwege de jaren zestig vond Browns platenmaatschappij King Records dat het tijd werd voor een doorbraak naar het blanke publiek, wat ook lukte. De maatschappij dwong de zanger melodieuze, zoetgevooisde ballads op te nemen. Ook voor dit soort nummers bleek zijn veelzijdige stem zich te lenen. Daarnaast mocht hij ook wat ruigere nummers uitbrengen.

Brown bleef echter vooral het idool van de zwarte bevolking in de VS. De hit Say It Loud: I'm Black And I'm Proud uit 1969 groeide uit tot het lijflied van zwart Amerika. Hoe groot zijn aanzien was blijkt wel uit het feit dat tijdens de hevige rassenonlusten van die dagen Brown werd ingeschakeld om in een tv uitzending de mensen op te roepen van de straat te blijven.

Nationalistisch

Later vertroebelde zijn relatie met de zwarte achterban. Die nam de zanger het nationalistische nummer America Is My Home niet in dank af. Ook was het militante deel van de zwarte bevolking erover verbolgen, dat Brown grote sommen geld in de verkiezingskas van de conservatieve presidentskandidaat Richard Nixon pompte.

Nog slechter viel de laatdunkende toon waarvan Brown zich bediende. Hij zei bijvoorbeeld dat de gemiddelde zwarte Amerikaan zijn miserabele positie volledig aan zichzelf te danken had. Die zou alleen geïnteresseerd zijn in een uitkering en te beroerd zijn zelf de handen uit de mouwen te steken. Wel streed hij voor gelijke rechten voor de zwarte Amerikaanse bevolking.

In de jaren zeventig raakte Browns carrière in de versukkeling. Hij bleef veel platen maken, maar de echte sensatie was verdwenen.

Gearresteerd

Brown werd een aantal keer gearresteerd voor illegaal wapen- en drugsbezit, poging tot doodslag en mishandeling van zijn derde vrouw die en in 1996 in een drugskliniek overleed. The Soul Brother Number One kreeg in 1988 zes jaar gevangenisstraf wegens het aanrijden van twee politieagenten maar kwam vroegtijdig vrij wegens goed gedrag.

De zanger werd in 2004 getroffen door prostaatkanker, maar de behandeling was succesvol. In juli 2005 verscheen hij 72 jaar oud op Live 8, en hij bracht er, samen met de Britse popster Will Young zijn hit Papa's Got A Brand New Bag ten gehore.

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUshop

Tip de redactie