FLORIDA - Mickey Mouse zit 75 jaar in het vak. Op 18 november 1928 was zijn debuutfilmpje Steamboat Willie voor het eerst te zien in de bioscoop Colony Theatre in New York. Dat wordt dinsdag gevierd met de onthulling van 75 beelden van de beroemde muis in Disneyworld in Florida.

De beelden zijn twee meter hoog en wegen meer dan 300 kilo per stuk. Ze zijn ontworpen door artiesten, acteurs en atleten als Andre Agassi, Jamie Lee Curtis en Janet Jackson. Ze zijn tot april in Disneyworld te zien, daarna gaan ze op tournee door de Verenigde Staten. Uiteindelijk worden ze geveild. De opbrengst gaat naar het goede doel.

In zijn eerste filmpje is Mickey een opgewekte vrijbuiter die met een stoomboot aan de haal gaat en Minnie Mouse onbeschaamd het hof maakt. Door de jaren heen is Mickey saaier geworden. Dat was onvermijdelijk: Mickey was hèt gezicht van de studio van zijn geestelijk vader Walt Disney en die studio groeide uit tot een multinational.

Walt Disney zag Mickey als dat vriendelijke ventje, zegt zijn neef Roy Disney. Anderen zien hem als de belichaming van het Amerikaanse optimisme, weer anderen als het symbool van het nietsontziende bedrijfsleven, dat onschuldig ogende figuurtjes als Mickey Mouse inzet als middel om kinderen het gevoel te geven dat ze de nieuwste Disney-producten absoluut moeten hebben.

Mortimer

Wie Mickey ook werkelijk is, Walt Disney verzon hem in 1928, tijdens een lange treinreis dwars door de Verenigde Staten. Mortimer heette de muis, maar dat vond Disneys vrouw Lillian te protserig. Mickey was beter, zei Lillian, en dus werd het Mickey. Dit is althans de versie zoals die in de officiële bedrijfsgeschiedenis staat. Volgens anderen hebben Disney en animator Ub Iwerks samen Mickey bedacht en is Disney met de eer gaan strijken.

Eerst hadden Disney en Iwerks twee stomme Mickey-films in gedachten, maar na het succes van de eerste speelfilm met geluid, The Jazz Singer (1927), veranderde het plan. Steamboat Willie kreeg muziek, liedjes en geluidseffecten. Steamboat Willie was meteen een hit. Eind jaren '30 had Mickey in meer dan honderd tekenfilms gespeeld.

Geleidelijk veranderde zowel Mickeys uiterlijk als zijn karakter. Zijn gezicht werd ronder en vriendelijker, minder ratachtig. Ronde dingen ogen minder agressief dan hoekige dingen, legt de 95-jarige animator John Hench uit, die in 1939 bij Disney begon. En de muis werd braver, minder subversief, saai. Begin jaren '40 vond men het in de Disney-studio een stuk makkelijker om verhalen rond Donald Duck te verzinnen, zegt David Smith, die de scepter zwaait over het bedrijfsarchief van Disney. De eend mocht best ondeugend zijn, maar Mickey was het gezicht van het bedrijf en moest zich dus gedragen.

Mickeys gezicht staat op een eindeloze reeks producten: horloges, potloden, dekbedovertrekken, wekkers, telefoons. Mickey-producten zijn jaarlijks goed voor een omzet van 4,5 miljard dollar. Alleen Winnie de Poeh, ook in dienst van het Disney-concern, doet het beter. Mickey Mouse spreekt een internationale taal, zegt Marty Sklar, de tweede man bij Disney na topman Michael Eisner. In Tokyo reageren kinderen hetzelfde op Mickey als in Parijs. Ik vind het geruststellend dat er dingen zijn die alle grenzen overschrijden.