Als een nieuwe regering besluit provincies te laten fuseren, is Commissaris van de Koningin in Noord-Holland Johan Remkes niet op voorhand tegen. Wel moet er dan een stevig mandaat vanuit Den Haag komen om sommige taken over te dragen aan gemeenten. 

Dat zegt de voormalig VVD-minister van Binnenlandse Zaken in een interview met NU.nl.

"Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn weinig resultaten geboekt op dit terrein. Ik ben tamelijk cynisch geworden."

Mark Rutte was de eerste VVD-premier sinds de Tweede Wereldoorlog. Wat vond u van zijn eerste premierschap?

"Hij heeft een aantal zaken fris aangepakt, maar hij zat natuurlijk in een coalitie die buitengewoon moeizaam was. Daar zat wel een belangrijke handicap. Maar bij de kabinetsformatie in 2010 waren er ook weinig andere mogelijkheden. Dus ik snapte wel dat hij destijds op deze coalitie uitkwam. Dat heeft zijn premierschap wel gehinderd."

Is een dergelijke gedoogconstructie nu ook weer een mogelijkheid?

"Een aantal politieke partijen sluit de PVV uit. Ik vind dat partijen elkaar niet moeten uitsluiten. Daar is de politieke situatie te gecompliceerd voor."

Hoe complex is het?

"Erg complex. Ik denk dat het nodig is dat een aantal dames en heren elkaar dieper in de ogen kijken. Ik maak me namelijk grote zorgen over de politieke stabiliteit. Kiezers zijn onzeker over de pensioenen, de woningmarkt en hun werk."

"Daarom is er een stabiele regering nodig met een langjarige heldere koers met een stip op de horizon waar naartoe wordt gewerkt. Partijen moeten over de eigen schaduw heen springen en zekerheid creeren."

Welke mensen moeten elkaar dieper in de ogen kijken?

"Als de verkiezingsuitslag dat mogelijk maakt zou ik een coalitiegesprek tussen VVD, PvdA, CDA en D66 niet als een schrik zien. Deze partijen kunnen langjarige stabiliteit geven."

Wat moet er gebeuren met de hypotheekrenteaftrek?

"Er wordt eindeloos gesproken over de hypotheekrenteaftrek, maar het echte probleem is onzekerheid. Mensen willen weten wat hun fiscaal te wachten staat. Tien procent meer of minder vind ik op dit moment minder belangrijk."

"Er moet iets aan dat fiscale instrument gebeuren. Het is op de langere termijn niet houdbaar. Ook is het aflossen van schulden een gezonde bezigheid is. Maar het belangrijkste is langjarige zekerheid voor kopers."

Welke andere gebieden hebben meer stabiliteit nodig?

"Pensioenen en ons algemeen financiele beleid. Investeerders investeren alleen in een land dat redelijk stabiel en voorspelbaar is."

Welke duidelijkheid moet er worden geschapen wat betreft pensioenen?

"Er moet een knoop worden doorgehakt over het te hanteren rentepercentage. Hoe lager het percentage hoe minder vermogen de pensioenfondsen hebben met tot gevolg dat er mogelijk moet worden gekort op de pensioenuitkering."

"Over dat rentepercentage is nu grote onduidelijkheid. De pensioenfondsen moeten aan het einde van het jaar belangrijke knopen doorhakken. Het kabinet en de Kamer moeten daar duidelijkheid in geven."

Roemer en Wilders willen een Europese boete niet betalen als het overheidstekort in 2013 hoger is dan de afgesproken drie procent. Hoe gevaarlijk is dit?

"Ik vind dat je op een fatsoenlijke manier je financien op orde moet hebben. De maatregelen die daarbij horen moeten niet vooruit worden geschoven, maar in een kabinetsformatie aan de orde komen."

"Een aantal jaar geleden ontstond er in Duitsland en Frankrijk een sfeer waarbij men de stabiliteitscriteria van Kopenhagen aan de laars dreigde te lappen. Dat was slecht voorbeeldgedrag voor bijvoorbeeld Griekenland en heeft onherroepelijk geleid tot minder discipline bij de Zuid-Europese landen."

"Nederland moet zich niet in dat rijtje scharen en ten alle tijde beneden de drie procent blijven."

U bent commissaris van de Koningin in de provincie Noord-Holland. Maar provincies zijn niet populair en zouden volgens menig keizer wel mogen worden afgeschaft. Wat vindt u daarvan?

"Ik kijk daar op een zakelijke manier naar. Het gaat mij om de vraag hoe publieke taken op een fatsoenlijke wijze worden uitgevoerd en welke inrichting van het binnenlands bestuur hoort daar bij. Het model van 35 gemeenten zonder provincies is recent geopperd, al ben ik daar geen voorstander van."

Hoe staat het met dat plan?

"Ik zie de politieke bereidheid niet voor een zodanige schaalvergroting. Integendeel, ik vind dat Den Haag aan provincies wel een steviger opdracht mogen geven voor de inrichting van ons bestuur. Een aantal jaren geleden waren provincies op dat gebied actiever. Die duidelijkheid ontbreekt nu."

Dus ook op dit onderwerp moet de landelijke politiek duidelijkheid scheppen?

"Ja, provincies zouden hun volle verantwoordelijkheid moeten kunnen nemen om gemeentelijke samenwerking te bevorderen en zich gedekt voelen door Den Haag. Dat is een bevoegdheid die de provincies op grond van de wet hebben."

In het regeerakkoord van het kabinet Rutte I was een fusie van provincies beschreven.

"Dan kan ook. Ik heb samen met de collega's van Flevoland en Utrecht aangegeven bij de toenmalige minister Donner van Binnenlandse Zaken dat wij bereid waren om mee te werken bij voldoende voordelen. Donner heeft onze boodschap onvoldoende opgepakt. Want er is heel veel gepraat en heel veel papier geproduceerd, maar er is niets gebeurd."

U klinkt boos.

"Ik ben tamelijk cynisch geworden als ik terugkijk op alle discussie die over de rol van provincies zijn gevoerd sinds de Tweede Wereldoorlog. De enige resultaten die geboekt zijn, is de oprichting van het openbaar lichaam Rijnmond, maar die is inmiddels weer opgedoekt."

"Ook is de provincie Flevoland tot stand gekomen, maar daarvan wordt nu gezegd dat dat beter niet had kunnen gebeuren. Op het gebied van de decentralisatie en de gemeentelijke herindeling is wel succes geboekt. Dat is mager. Als je geen steun van Den Haag hebt, kijk je als gedeputeerde wel uit voordat je processen in gang zet."