Teleurstelling bij natuur en landbouw in Kabinet-Rutte

AMSTERDAM - Ondanks het "vijandelijke" beeld dat de afgelopen twee jaar door staatssecretaris Henk Bleker is opgeroepen hebben de organisaties in het middenveld die zich bezig houden met natuur en landbouw elkaar juist gevonden.

"We willen geen ruzie met de buren",  aldus Albert Jan Maat van LTO Nederland. Maar het is nog niet altijd koek en ei. Als het gaat om over hoe ver de verantwoordelijkheid van overheid moet strekken en de hervorming van de kippenhouderijen bijvoorbeeld.

Dat blijkt uit het gesprek dat NU.nl voerde met Hank Bartelink (HB), de directeur van de 12 Landschappen , Frank Dales (FD) van de Dierenbescherming en Albert Jan Maat (AJM) van LTO Nederland.

Er is in het afgelopen jaar voornamelijk door de natuurclubs veel kritiek geleverd op het beleid van staatssecretaris Henk Bleker. Dat zou teveel ten faveure zijn van de economie en landbouw, dan van de natuur.

HB: "De natuur is de vijand van de economie, dat is het beeld dat de afgelopen twee jaar ontstaan is. Daarvoor dacht ik: er zijn mooie dingen aan het gebeuren. Maar onder Bleker ontstond de dreiging dat de natuur en de landbouw weer tegenover elkaar kwamen te staan."

AJM: "Veertig procent van de boeren en tuinders in Nederland dreigden niets meer te kunnen door de eisen die aan hen door Europa werden gesteld, bijvoorbeeld in de Natura 2000 afspraken. Die werden daar knettergek van en vonden de positie van de natuur te dominant worden. Je zag het anti-Europa sentiment toenemen."

"Die tijden zijn gelukkig veranderd. Het is goed dat onder het vorige kabinet de bakens verzet zijn. Maar doe dat niet op basis van oorlog."

Hoe kan het dat het tussen jullie niet is geëscaleerd?

FD: "Dat komt vooral door de kanteling die de organisaties zelf hebben meegemaakt. Door inzet van de LTO staat duurzaamheid meer op de agenda van de boeren. En bij de Dierenbescherming en de natuurorganisaties hebben we ons ingezet om af te komen van het verwijtende."

AJM: "Er zijn ook gewoon fatsoensnormen. Het is tijd dat de politiek zich dat ook weer beseft. Daarom hebben wij als LTO Nederland ook gezegd: wij zijn wel een betrouwbare partner. Een boer zit langer op zijn bedrijf dan een kabinetsperiode. Die is niet gek, die wil geen ruzie met de buren."

FD: "De politiek is bezig de toegevoegde waarde van de overheid te minimaliseren. Iedere nieuwe bewindspersoon rent van brandje naar brandje. Het veld is al verder, de politiek hobbelt er achteraan. Ze zijn bezig zichzelf te vervreemden van de samenleving."

AJM: "De paradox is dat ze denken dat ze de samenleving naar zich toe trekken. Maar die samenleving is echt wel bereid om verder te denken dan morgen."

Waar hebben jullie de overheid nog nodig?

FD: "Ik zou sterker het verband willen hebben met de 'I' bij het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Daarin zit juist de kracht voor de overheid, om de innovatieve ontwikkelingen te initiëren en ondersteunen. Nu is het pappen en nathouden, in plaats van dat er een visie achter zit."

"Het slimme van Nederland was altijd dat we met nieuwe ideeën en innovaties exporteerden. We gaan het niet redden op prijs, grond, infrastructuur en arbeidsloon. Er zijn zat boeren, natuurbeheerders en dierenvrienden die hun nek willen uitsteken: maar dan heb je wel een krachtige overheid nodig."

HB: "Veel mensen nemen de natuur voor lief. Niemand voelt zich verantwoordelijk. Het mantra van de politiek lijkt dat je geld moet verdienen met de natuur, maar dat is maar tot op zekere hoogte mogelijk. Die bewustwording zou de overheid moeten creëren."

AJM: "Ik heb me er wel over verbaasd dat de natuurorganisaties zich zo overvallen voelden over de bezuinigingen. Onder Verburg werden al stevige bezuinigingen doorgevoerd. Bovendien: we gaan naar een tijd waarin we meer zelf moeten doen. De markt kan heel veel zelf en is vaak eerlijker dan de politiek. Het is tering naar de nering zetten. Welkom in de echte wereld."

Er zijn duidelijk ook nog veel meningsverschillen. Waar gaat het mis?

FD: "Ik zou van de LTO wel een hardere lijnen willen als boerenbedrijven zich niet aan de afspraken houden. Europees is afgesproken dat er een einde wordt gemaakt aan te kleine kooien voor legkippen. Veel pluimveehouders hebben flink geïnvesteerd om aan de afspraken te voldoen, maar een kleine groep wachtte af en hebben een ontheffing gekregen van Bleker. Dat is oneerlijke concurrentie."

AJM: "We hebben het voor een kleine groep opgenomen. Daarbij wil ik in herinnering roepen dat de gemiddelde pluimveehouder het afgelopen jaar een negatief inkomen had van 200.000 euro. Dan zijn grote principes heel lastig. Een beetje sociaal besef ontbreekt in deze discussie ook wel een beetje."

HB: "Als je van een boer iets vraagt moet je hem compenseren. We kunnen niet over de rug van de boer de natuur gaan organiseren. Maar boeren moeten er ook over nadenken waar ze hun kleinkinderen mee opzadelen. Natuur is onbetaalbaar."

FD: "Ik snap de economische bezwaren ook wel. Maar daar moet de overheid dus een rol gaan spelen. Je bent op termijn veel meer kwijt als je alleen maar kijkt naar de korte termijn."

HB: "Met een halve JSF zijn we klaar. De Raad van State schrijft ook dat de kwaliteit van de natuur, het landschap en de biodiversiteit er niet op vooruit is gegaan. Daarom stellen wij ook voor om 0,1 procent van het bbp beschikbaar te stellen voor de natuur."

De verkiezingen komen eraan. Dat biedt kansen voor een ander voorstel voor de natuurwet dan die onlangs door Bleker aan de Tweede Kamer is verzonden. Wat verwachten jullie?

FD: "Welk kabinet er ook komt, er is synergie ontstaan tussen onze organisaties. We beseffen alledrie dat we niet honderd procent onze zin krijgen. Maar geef ons de kans om met een voorstel te komen voor een nieuwe natuurwet. Dan krijg je een wet die veel meer maatschappelijk draagvlak heeft."

HB: "Sinds het vallen van het kabinet zijn veel debatten over natuur en landschap al genuanceerder gevoerd. We zijn niet tegen een nieuwe en eenvoudiger natuurwet. Maar dat moet wel op een andere manier, waarbij de natuur weer beschermd wordt vanuit het idee dat het belangrijk is dat we die natuur hebben."

Natuurmonumenten, LTO Nederland, de 12 Landschappen en de Dierenbescherming organiseren donderdag een debat over natuur en landbouw in Den Haag.

Lees meer over:
Tip de redactie