Feiten rond de formatie

DEN HAAG - Voor het eerst wil de Tweede Kamer na de verkiezingen het voortouw nemen bij de kabinetsformatie. Hieronder enkele feiten over de formatie.

- Sinds begin jaren zeventig, door de motie van KVP-Kamerlid Eric Kolfschoten, heeft de Tweede Kamer de mogelijkheid om het initiatief te nemen bij de kabinetsformatie.

Maar ook daarna werd vastgehouden aan de informele afspraak dat het staatshoofd de dag na de verkiezingen alle partijen consulteert en nagaat welke stappen zij zouden willen zetten op basis van de uitslag. Vervolgens bleef de majesteit ook steeds de regisseur gedurende het formatieproces, met het benoemen van (in)formateurs.

- Verscheidene partijen pleitten voor een transparantere formatie en vreesden dat de koningin gewild of ongewild van invloed zou kunnen zijn op de formatie.

Koningin

In maart dit jaar stemden uiteindelijk PvdA, PVV, SP, GroenLinks en de Partij voor de Dieren in met een voorstel van D66 om de koningin geen rol meer te geven bij de kabinetsformatie. Afgesproken is dat de Kamer binnen een week na de installatie van de nieuwe parlementariërs debatteert over de verkiezingsuitslag en besluit wie als informateur aan de slag moet.

- Met name VVD en CDA hadden liever de rol van het staatshoofd als ''onafhankelijke scheidsrechter'' behouden. Zij vrezen nu de week na de verkiezingen vooral discussies achter de schermen. ''De rol van de koningin was helder. Ik vrees dat het nu veel minder transparant wordt'', zei ChristenUnie-leider Arie Slob.

- De Tweede Kamerverkiezingen zijn op 12 september. De officiële verkiezingsuitslag wordt op 17 september vastgesteld door de Kiesraad. De nieuwe Tweede Kamer komt op donderdag 20 september voor de eerste keer bijeen.

- De voorstanders verwachten geen chaos op de dag na de verkiezingen, donderdag 13 september. Er zal naar de winnaar van de verkiezingen worden gekeken om het initiatief te nemen en de wensen van andere partijen te inventariseren.

Een mogelijkheid is ook dat de voorzitter van de Tweede Kamer de rol als regisseur op zich neemt. Maar omdat huidig voorzitter Gerdi Verbeet niet in het nieuwe parlement terugkeert, ligt die optie minder voor de hand.

Lees alles over de verkiezingen in onze special

Lees meer over:
Tip de redactie