Bij haar aantreden als fractievoorzitter eind 2010 zei Jolande Sap dat ze GroenLinks zo groot wil maken dat de partij ''echt een reële machtsfactor'' wordt. Maar nog geen twee jaar later dreigt de partij, die nu tien zetels heeft in de Tweede Kamer, te worden gehalveerd.

Twee keer sinds ze het leiderschap van Femke Halsema overnam, was Sap die machtsfactor. Aan het begin zorgde ze dat de politietrainingsmissie in Kunduz er kwam en afgelopen voorjaar was ze een van de grondleggers van het Lente-akkoord. Het heeft haar niet geholpen. De virtuele Kamerzetels bleven verdwijnen.

Met de missie in Kunduz speelde Sap direct hoog spel. Bij de partijachterban was de missie niet populair, maar desondanks zette ze die door. GroenLinks kelderde in de peilingen en die daling heeft zich daarna gestaag doorgezet. Maurice de Hond gaf de partij medio deze maand nog maar vier zetels.

Toen ze aantrad als fractievoorzitter was de verwachting heel anders. Ze werd unaniem door de fractie gekozen en kreeg volop lof. ''Een gedroomde overdracht, zo vlekkeloos'', zei ze onlangs in de Volkskrant. Ze had alleen direct een mandaat van de hele partij moeten vragen, voegde ze eraan toe.

Talent

De nu 49-jarige Sap werd na haar komst in de Tweede Kamer in 2008 gezien als een politiek talent. Ze kreeg direct zware portefeuilles (o.m. financiën) en zat later in de parlementaire onderzoekscommissie naar dekredietcrisis. Een politica met veel ambitie, maar door haar beheerste en vriendelijke toon wekte ze in debatten gemakkelijk sympathie bij andere partijen.

Maar het fractievoorzitterschap is andere koek. Dan moet je de zaak dragen en de club bijeenhouden. Dat is een lastige klus.

Haar openheid en directheid blijken dan ook confronterend te kunnen zijn, zei ze onlangs in een gesprek met de NOS. Haar latere rivaal om het lijsttrekkerschap Tofik Dibi sprak zelfs van een onveilig gevoel binnen de fractie.

Strandpartij

Diezelfde fractie werd in de media afgeschilderd als een strandpartij toen de helft vorig jaar zomer afwezig was bij een belangrijk Europadebat. Ook het debatteren ging Sap niet altijd even soepel af. De druk was duidelijk hoger. Ook deed ze dingen die, zoals ze later toegaf, niet bij haar pasten zoals het gedoe met een stekkerdoos in een debat.

Sap is geboren in Venlo. Ze had geen gemakkelijke jeugd met een vader die alcoholist was. Ze wilde eigenlijk dierenarts worden, maar door haar leraar economie op de middelbare school is ze economie gaan studeren.

''Hij gaf ons echt maatschappelijk inzicht en we hadden het in de les ook over belangrijke politieke thema's. Zo ben ik geïnteresseerd geraakt in de politieke besluitvorming en vooral de verdeling van de middelen. Ik heb een passie voor cijfers en een allergie voor onrecht.''

Kunduz-akkoord

Ze is realist en wil wat bereiken. Dat lukte tijdens het zogeheten 'Kunduz-akkoord' toen ze met VVD, CDA, D66 en ChristenUnie de begroting voor 2013 wist rond te krijgen. Ze zei blij te zijn een hoop bezuinigingsmaatregelen van hetkabinet-Rutte te hebben kunnen terugdraaien en tegelijk de eerste stappen te hebben gemaakt naar vergroening van de economie.

Het leidde tot euforie en een opleving in de peilingen. Het bleek echter van korte duur. Tofik Dibi gooide roet in het eten toen hij aangaf ook lijsttrekker te willen worden.

Er volgde na veel gedonder een lijsttrekkersverkiezing waarbij de vuile was buiten kwam te hangen. Uiteindelijk won Sap overtuigend, maar het kwaad was al geschied.

In het Haagse wordt intussen gespeculeerd over haar vertrek. Maar Sap denkt niet aan opstappen zei ze tegen BNR, ook niet als de huidige voorspellingen op 12 september uitkomen.