Sinds de eerste actie onder de naam Giro555 in 1984 is bij 49 landelijke inzamelacties al voor meer dan 1 miljard euro aan geld gedoneerd. Woensdag houdt Giro555 een landelijke inzamelactie voor slachtoffers van de aardbevingen in Turkije en Syrië. Maar wanneer besluiten we om iets te doneren?

De helft van het totaalbedrag dat ooit aan Giro555 is gedoneerd (bijna 600 miljoen euro in totaal) werd opgehaald tijdens slechts vijf Giro555-acties. Namelijk: de oorlog in Kosovo in 1999, de aardbevingen/tsunami's in Zuid-Azië in 2004, de aardbeving in Haïti van 2010 en de oorlog in Oekraïne in 2022.

Volgens onderzoeker Claire van Teunenbroek verschilt het per situatie of en hoeveel mensen uiteindelijk doneren aan Giro555. Zij is onderzoeker aan het Centrum voor Filantropische Studies aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en doet onderzoek naar geefbereidheid.

"Als de geografische afstand groot is, is de kans lager dat mensen doneren. Dat Giro555 178 miljoen euro voor Oekraïne ophaalde, is daarom logisch. De geefkans is hoog, want Oekraïne ligt in Europa."

Sociale afstand met Turkije klein

Maar er speelt meer dan alleen geografische afstand. "We geven sneller aan mensen die we kennen of met wie we ons identificeren", zegt Van Teunenbroek. In het geval van Turkije speelt ook sociale afstand mee.

Van Teunenbroek: "We voelen ons sneller verbonden met de Turkse bevolking. In Nederland leven veel mensen met een migratieachtergrond uit Turkije. De kans is groot dat jij zo iemand kent. De binding met die groep zorgt voor een grotere geefbereidheid."

Dat beeld herkent ook Frank Tebbe, die de landelijke Giro555-actie van woensdag coördineert: "De ramp in Turkije is voor heel veel mensen heel dichtbij. Onder de 170 mensen en BN'ers, die zich woensdag inzetten voor de Giro555-actie, zitten mensen die zelf iemand verloren hebben. Het is heel persoonlijk."

Voor Turkije is al eens eerder een Giro555-actie gehouden. In 1999 werd het land geraakt door een zware aardbeving met een kracht van 7.6. Er vielen 17.000 doden. De Giro555-actie haalde toen 30,5 miljoen euro op voor de slachtoffers. De teller voor de recente Giro555-actie staat woensdagochtend op 28,6 miljoen euro.

Top 5 inzamelacties Giro555

Nederlanders doneren veel

Tebbe coördineerde al zeven keer eerder een nationale actie. Volgens hem is de betrokkenheid in Nederland groot. "We kunnen mopperig zijn op onszelf, maar op deze momenten ben ik trots op hoe gul Nederland is en hoe hoog de geefbereidheid is voor rampen elders in de wereld."

Nederlanders krijgen wel eens het verwijt gierig te zijn, maar als het aankomt op noodhulp is dat een vertekend beeld, vertelt Van Teunenbroek. "We zijn eigenlijk zeer gul. Nederland doet relatief gezien mee met de toplanden. Bijna elk huishouden doneert jaarlijks wel een keer."

Uit Van Teunenbroeks onderzoek blijkt dat 73 procent van de huishoudens in Nederland geld geeft aan goede doelen. Het gemiddelde bedrag ligt op 360 euro en het totaalbedrag komt uit op meer dan 2 miljard euro.

Sociale media weegt mee

Volgens Tebbe worden rampen sneller zichtbaar en steeds persoonlijker door sociale media. "De foto van een vader die de hand vasthoudt van zijn overleden dochter, gaat snel rond. Iedereen heeft dat beeld gezien. Dat heeft impact."

"We werken toe naar de actiedag vanaf het moment dat we Giro555 openen. Dat actiegevoel moet bij iedereen ontstaan. Jonge doelgroepen bereiken we via sociale media, de influencers zitten naast het belpanel."

Aardbevingen en tsunami's

Zuid-Azië en Haïti liggen geografisch en ook sociaal niet dichtbij Nederland. We hadden toen ook geen sociale media. Waarom doneerden we toen wel massaal?

"Als je kijkt naar natuurrampen, is het redelijk snel duidelijk dat er ontzettend veel slachtoffers vallen. Bij die twee voorbeelden wisten we meteen dat de groep die hulp nodig heeft heel groot was. De omvang van de groep slachtoffers bepaalt ook of we doneren", zegt Van Teunenbroek.

Tebbe voegt daaraan toe dat veel Nederlanders op vakantie zijn geweest naar de getroffen landen in Zuid-Azië. "Ze hadden gevoel bij de landen daar. Onder bergklimmers was bijvoorbeeld grote geefbereidheid voor een Giro555-actie voor Nepal."

In 2004 zorgde een aardbeving onder zee met kracht 9.3 voor een enorme ramp in Azië. De schok van de zeebeving in de Indische Oceaan zorgde voor allesvernietigende zeegolven van wel dertig meter hoog. Het gevolg was 228.000 doden.

Meer dan 5 miljoen mensen in tien verschillende landen schreeuwden om hulp. Deze ramp overtrof alles en deed veel met mensen. Nooit eerder kwam Nederland dan ook zo massaal in actie voor een rampgebied. Veruit het meeste geld ooit is ingezameld voor slachtoffers van deze ramp in 2004. Nederlanders doneerden toen 208 miljoen euro aan Giro555.

Natuurramp in Haïti

De grootste hulpactie sinds de tsunami van december 2004 was voor de aardbevingsslachtoffers in Haïti in 2010. Ook bij deze ramp lieten meer dan 220.000 mensen het leven en 1.5 miljoen mensen raakten dakloos. Bij de nationale actie van Giro555 in 2010 werd 111 miljoen euro gedoneerd voor Haïti.

Dankzij deze Nederlandse bijdrage werden 8.500 huizen en 55 scholen gebouwd of gerepareerd. In totaal kregen 267.000 mensen toegang tot schoon drinkwater. Vanwege de uitgebroken en nog altijd heersende cholera-pandemie in Haïti is schoon drinkwater essentieel.

Ook bij oorlog doneren we

Op nummer vier in het lijstje succesvolste inzamelacties staat een actie uit 1999. Toen zamelden Nederlanders 52 miljoen euro in voor de oorlog in hedendaags Kosovo.

De samenwerkende hulporganisaties achter Giro555 bestaan uit Stichting Vluchteling, Cordaid, CARE Nederland, Kerk in Actie, Oxfam Novib, Save the Children, UNICEF Nederland, Nederlandse Rode Kruis, Plan International, Terre des Hommes en World Vision.

Hoe maak je geld over naar Giro555?

Zie ook |Zo komen donaties aan Giro555 (goed) in het rampgebied terecht