Uit vrees voor protestacties of verstoringen vanwege de oorlog in Gaza neemt Amsterdam extra maatregelen tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei. Zo worden er minder mensen toegelaten op de Dam, zijn vlaggen niet toegestaan en worden alle aanwezigen gefouilleerd.

Volgens burgemeester Femke Halsema zou het kunnen gebeuren dat er vlaggen worden meegenomen naar de Dam, dat er leuzen wordt gescandeerd of dat "zelfs de twee minuten stilte verstoord worden". Ook versterkers en borden zijn niet toegestaan.

De Amsterdamse driehoek (burgemeester, hoofdofficier van justitie, politiechef) en het Nationaal Comité 4 en 5 mei melden dat de extra maatregelen worden genomen in nauwe samenwerking met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).

De NCTV en de politie benadrukken dat ze de kans op spontane protestacties of verstoringen aanwezig achten, maar dat de kans op een aanslag niet groter is dan in voorgaande jaren.

De grotere kans op verstoringen is volgens de driehoek een gevolg van "de toegenomen maatschappelijke spanning en een grote actiebereidheid tot protest onder de bevolking, onder andere ingegeven door het oorlogsgeweld tussen Israël en Hamas en de verdere spanningen in het Midden-Oosten".

Geen vlaggen, borden of demonstraties

In andere jaren stonden er naar schatting twintigduizend mensen op de Dam. Door dit jaar maar tienduizend mensen toe te laten, kan de politie "sneller ingrijpen bij een eventuele verstoring", verklaart de driehoek. "Meer ruimte voor het publiek betekent ook minder kans op verdrukking bij een incident."

De politie zal aanwezigen fouilleren op borden, vlaggen of versterkers voordat ze de Dam betreden. Ook protesten in de buurt van het plein in de Amsterdamse binnenstad zijn niet toegestaan. "Als organisatoren zich melden, dan worden ze door de burgemeester verwezen naar plekken op gepaste afstand, zodat de demonstraties de herdenking niet kunnen verstoren."

De maatregelen moeten ervoor zorgen dat de herdenking "waardig, beheerst en veilig" verloopt. Toch is het volgens de driehoek niet helemaal uit te sluiten dat er verstoringen plaatsvinden. Daarom zouden er vooraf nog meer maatregelen opgelegd kunnen worden, "mocht daar in aanloop naar de herdenking aanleiding toe zijn".

Publiek wordt toegelaten via 'sluizen'

De voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, Wim van de Donk, laat weten dat de instructies voor het publiek "tijdig en duidelijk" worden aangekondigd. "Omdat we ons ook realiseren dat er mensen zijn die treinen pakken uit de rest van Nederland om naar Amsterdam te komen."

Het publiek wordt toegelaten via 'sluizen', die worden geplaatst "op enige afstand van de Dam". Die sluizen worden gesloten zodra het geschatte aantal van ongeveer tienduizend mensen is bereikt, zegt Halsema. Volgens de burgemeester mag je "in principe" naar binnen als je vroeg komt. "We kijken ook nog of we dat op enige manier kunnen reguleren."

'Bij verstoring onverstoorbaar doorgaan met herdenking'

Van de Donk vindt het "spijtig" dat er dit jaar minder mensen worden toegelaten op het plein. "Maar we voelen de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van mensen die komen." Tegelijkertijd benadrukt hij dat mensen niet weg moeten blijven of angstig hoeven te zijn. "We doen juist ons stinkende best om ervoor te zorgen dat mensen die graag willen komen, er gewoon kunnen zijn."

Halsema roept iedereen op om "waardig te herdenken en de stilte in acht te nemen". "Voor iedereen in Nederland is dit een heel belangrijk moment. We roepen daarbij ook dringend op dat als er een verstoring is, om onverstoorbaar door te gaan met de herdenking."

Verder zegt Halsema dat de extra maatregelen van tevoren worden aangekondigd, zodat mensen voorbereid zijn. "We kennen natuurlijk allemaal de geschiedenis van de Damschreeuwer. Dat is een onvergelijkbare situatie, maar we willen niet dat er paniek ontstaat."

Tijdens de Nationale Herdenking worden de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog in Europa en in Zuidoost-Azië herdacht, en de slachtoffers van oorlogssituaties en vredesoperaties nadien waarbij Nederland betrokken was.