Jodenhaat is niet iets van alleen de Tweede Wereldoorlog. Ook nu nog hebben Joodse Nederlanders geregeld te maken met antisemitisme. In De Balie in Amsterdam was deze week een debat met het thema De Nieuwe Joden. NU.nl sprak met drie sprekers (alle drie met een Joodse achtergrond) over wat zij merken van antisemitisme in Nederland.

Jelle Zijlstra (34 jaar)

"Onlangs zei een collega tegen me: 'Jij bent goed met geld'. Het was als grappige opmerking bedoeld, maar het komt ergens vandaan. Antisemitische denkbeelden zitten in een onzichtbare onderstroom in de Nederlandse samenleving."

"Dat joden rijk zijn of veel invloed hebben, zijn ook voorbeelden van die antisemitische denkbeelden. Door de eeuwen heen zijn Joden daarvoor vervolgd, omdat mensen inderdaad geloofden dat ze te veel geld en macht hadden."

"Het gekke aan antisemitisme is dat er twee kanten aan zitten. Aan de ene kant worden Joden als minderwaardig gezien, maar aan de andere kant wordt gedacht dat ze achter de schermen aan de touwtjes trekken."

"Wat echt eng is, is het ideologische antisemitisme van extreemrechts. Joden worden door die ideologie gezien als het kwaad dat bestreden moet worden. Die groep is heel erg aan het groeien."

"Ik maak me nog niet echt zorgen over mijn veiligheid, maar ik realiseer me wel dat het een glijdende schaal is. Ik weet niet op welk punt we nu zitten, maar als die blijft glijden - en dat kan jaren duren - kan er wel een zorgelijke situatie ontstaan."

Een demonstrant die tijdens een coronaprotest een jodenster draagt met daarin de tekst 'niet gevaccineerd'.

Een demonstrant die tijdens een coronaprotest een jodenster draagt met daarin de tekst 'niet gevaccineerd'.
Een demonstrant die tijdens een coronaprotest een jodenster draagt met daarin de tekst 'niet gevaccineerd'.
Foto: ANP

Femmetje de Wind (48 jaar)

"Dit kettinkje (zilverkleurig met davidster, red.) heb ik vandaag voor het eerst in ruim twintig jaar weer om. Sinds 11 september 2001 heb ik het niet meer gedragen."

"Voor die tijd dacht ik er niet over na, maar na 11 september was er veel angst in de samenleving. Ik voelde dat die angst zich ergens op zou kunnen richten. Dat het op een bepaalde manier richting ons (de Joden, red.) werd vertaald - 'jullie daar in het Midden-Oosten en dat gedoe met die Palestijnen' - ik had het gevoel dat de Joden de schuld zouden krijgen. Ik dacht: laat ik me maar een beetje gedeisd houden."

“Ik heb helemaal geen familie. Ze zijn allemaal vermoord.”
Femmetje de Wind

"Soms denk ik: kwam ik maar niet uit een Joodse familie. Ik ben daardoor opgegroeid zonder ooms, tantes, nichtjes of neefjes. Ze zijn allemaal vermoord. Het voelt alsof je als een soort eiland in de tijd drijft en dat heeft mijn hele leven bepaald."

"Het CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israël, red.) ziet ook een toename van het aantal meldingen over antisemitisme. Het wordt enorm zorgelijk, dus het is belangrijk dat we ons uitspreken."

"Of ik dat kettinkje nu weer om ga doen? Ik zou willen dat ik ja kon zeggen, maar ik heb geen zin in de confrontatie, omdat je niet weet wie je tegenkomt. Dat komt voort uit angst voor mijn eigen veiligheid."

Een Joods restaurant in Amsterdam waarbij in 2020 een ruit werd ingeslagen.

Een Joods restaurant in Amsterdam waarbij in 2020 een ruit werd ingeslagen.
Een Joods restaurant in Amsterdam waarbij in 2020 een ruit werd ingeslagen.
Foto: ANP

Natascha van Weezel (35 jaar)

"Toen de jodenster tijdens coronademonstraties voor het eerst tevoorschijn kwam, schrok ik. Het is niet iets waar ik graag aan denk."

"Ik ben opiniemaker en als ik daar dan iets over schrijf, krijg ik vaak reacties als: 'Daar komt weer een jank-Jood' of 'Zie je wel, die linkse rot-Jood heeft de media in handen'."

"Er zitten vaak complottheorieën achter het idee dat Joden rijk en gierig zijn en dat ze de media in handen hebben. Daar zit zo'n lange geschiedenis achter, en je zou toch hopen dat dat soort sentimenten er na de Tweede Wereldoorlog niet meer zouden zijn. Maar dan is er een crisis en dan steken ze massaal de kop op."

“Het maakt me boos, verdrietig, maar ook bang. Dat uiteindelijk de fascisten weer aan de macht komen.”
Natascha van Weezel

"Het maakt me boos, verdrietig, maar ook bang. Waarvoor? Bang dat uiteindelijk de fascisten weer aan de macht komen. We wonen nu in een goed functionerende rechtsstaat, dus ik ben er nu niet actief bang voor, maar je voelt aan alle kanten: het is onrustig in de samenleving. Er hoeft maar één echte economische crisis zoals in de jaren twintig van de vorige eeuw te komen en het kan echt heel erg fout gaan."

"Ik denk echt niet dat er morgen weer gaskamers zijn, maar toen (voor de Tweede Wereldoorlog, red.) begon het ook met racisme, propaganda en uitsluiting. Ik probeer heel vroeg te kijken: hoe ver gaat het? Want voor je het weet, wordt het wel gevaarlijk. Ik ben niet op dagelijkse basis bang, maar misschien heb ik wel die alertheid omdat ik een kleinkind ben van vier Holocaustoverlevers."