Een sociaal akkoord met zzp'ers erin

Voor het eerst worden ZZP’ers genoemd in het kersverse sociaal akkoord. Maar dit betekent nog niet het einde van de blinde vlek.

Door Linde Gonggrijp

In elk geval wordt door het traditionele overlegkader van werkgevers en werknemers erkend dat je op de arbeidsmarkt niet meer om de zelfstandige professionals heen kunt; ook al zaten ze niet aan tafel. Een volwaardige plek in de sociaal economische ordening zit er nog even niet in. 

Dat is jammer, want de inhoud van het wociaal akkoord maakt nog eens duidelijk dat er alle aanleiding is om de organisaties van zelfstandige professionals juist wel aan tafel te hebben. Dat is nodig omdat je anders onvoldoende grip krijgt op doorgeschoten flexibilisering en schijnzelfstandigheid; zaken die het Akkoord nu juist zegt te willen aanpakken.

Nu lijkt het er op dat werkgevers en werknemers denken dat je schijnzelfstandigheid het beste kunt bestrijden door zoveel mogelijk mensen weer onder een cao te brengen. De ZZP-organisaties pleiten voor een preventieve toets op de ondernemingsplannen van startende zzp’ers en het invoeren van een Bewijs van Ondernemerschap (BVO) om ongewenste constructies tegen te gaan.

Die maatregelen dragen bij aan het versterken van de positie van de wat wij noemen Bewust Economisch Zelfstandigen. Maar ze maken nu geen onderdeel uit van de gemaakte afspraken. Dat is jammer.

Ongewenst

Terecht staat het sociaal akkoord ook stil bij ondoorzichtige, ingewikkelde en onwenselijke uitzendconstructies. De forse groei van het aantal zzp’ers en het ontbreken van een helder juridisch en sociaal-economisch kader heeft voor de nodige ‘creativiteit’ gezorgd bij een hele reeks bemiddellaars die zich hebben toegelegd op het exploiteren van zzp’ers. Van ‘payrollers’ tot ‘zzp-brokers’ en alles wat daar tussen zit.

Met gebrekkige voorlichting over de vraag wanneer de betrokken zzp’ers door de overheid nog als zelfstandige worden beschouwd en wanneer niet. Wanneer is er sprake van het misbruiken van op zich legale constructies en wie kan dat het beste vaststellen?

Overleg

Het ligt voor de hand dat voor het oplossen van die problemen overleg tot stand komt tussen de organisaties van zelfstandigen, de Belastingdienst, KvK en Ministeries. Voorkomen moet worden dat men uiteindelijk zijn toevlucht zoekt tot het ontmoedigen van het inzetten van ZZP’ers door opdrachtgevers. Dat is de verkeerde oplossing. Het aanpakken van de tussenlaag ligt meer voor de hand.

De aandacht van het Sociaal Akkoord voor de rol van ZZP’ers moet een logisch gevolg krijgen door – naast het bestrijden van uitwassen - ook tijd en aandacht te gaan besteden aan het stimuleren van hun emancipatie naar een rol als Bewust Economisch Zelfstandige.

Draagvlak

Inmiddels hebben we toch wel het stadium achter ons gelaten dat ZZP’ers door werkgevers- en werknemersorganisaties werden gezien als ontduikers van de CAO en ondermijners van het draagvlak voor de sociale zekerheid.

Wie ijvert voor een gezonde flexibiliteit op de arbeidsmarkt ontkomt er niet aan dan juist te investeren in mensen die dat op basis van hun vakmanschap en ondernemingszin ook ambiëren. Zij geven juist de nodige impuls aan het zelf organiserend vermogen van de samenleving.

Linde Gonggrijp is directeur van FNV Zelfstandigen

Lees meer over:
Tip de redactie