De ZZP-bubble

Er zijn volgens de laatste telling zo’n achthonderdduizend ZZP'ers. Dat is veel meer dan een gezonde economie kan dragen. Het is een nieuwe bubble die op het punt staat om te knappen.

Door Robert Mekking

Veel werknemers starten tegenwoordig als ZZP-er. Het is hip en trendy om als semi-ondernemer je eigen werk te vinden en uit te voeren. Vrijheid! Verantwoordelijkheid! Avontuur! Voor diegenen die op deze manier succesvol worden, is het een enorme bevrijding.

Zij willen nooit meer anders… Dus is het niet meer dan logisch dat het aantal zelfstarters steeds sneller toeneemt. Toch?

Happy few

Niet. Het enorme leger zelfstandigen zonder personeel bestaat uit veel mensen dan die happy few die daar voor gekozen hebben en succesvol zijn. Veel meer mensen werken niet uit vrije wil, maar noodgedwongen voor eigen rekening.

Soms omdat het in hun branche de maatstaf is geworden en soms omdat ze eenvoudigweg worden ontslagen daarna worden ingehuurd voor een lager tarief zonder zekerheden.

Laatste stop

Het lijkt er de laatste tijd dan ook op dat het zelfstandig ondernemerschap voor veel mensen geen gekozen utopie is, maar eerder de laatste stop op weg naar een uitkering. Er is dan ook veel armoede onder mensen die zelf verantwoordelijk zijn voor hun inkomen.

Dat strookt volstrekt niet met het opgehemelde beeld dat door veel zelfbenoemde belangenbehartigers wordt geschetst. En toch… De instroom groeit nog steeds en de jubelverhalen houden aan en dat is niet zonder gevaren.

Prijserosie

Er zitten in mijn ogen namelijk behoorlijke risico’s vast aan de aanhoudende groei van ZZP'ers en deze worden versterkt door een krimpende economie. Ten eerste worden de onderliggende problemen met de werkgelegenheid verdoezeld, wat kan leiden tot verkeerde beleidsbeslissingen van de overheid.

Veel gevaarlijker is echter de aanzwellende prijserosie voor de hele beroepsgroep. Bij een krimpende markt en een groeiend aanbod nemen de omzet en de marge per ZZP-er af en begint men elkaar kapot te concurreren. Aangezien de enige kosten het eigen levensonderhoud is, zullen veel ZZP-ers veel verder met de prijs duiken dan bedrijfseconomisch gezond is.

Uithollend effect

Dit heeft niet alleen effect op ZZP'ers, maar ook reguliere bedrijven zullen genoodzaakt zijn om mee te doen. Dit kunnen ze alleen door rigoureus op de kosten te besparen en dat leidt weer tot ontslagen en dus meer ZZP'ers.

Een heuse neerwaartse spiraal, met als gevolg een sterk uithollend effect op onze economie. Het is daarom tijd dat we accepteren dat het aantal ZZP'ers te groot is geworden en dat het een bedreiging aan het worden is voor de economie.

Tegen wil en dank

Het beste recept om dit op te lossen is natuurlijk een aantrekkende economie met als gevolg meer banen. Dit zal het aantal ZZP'ers-tegen-wil-en-dank dankbaar aangrijpen om weer bij een baas in dienst te gaan en dat zal de balans weer terugbrengen in onze arbeidsmarkt.

Maar zolang nog niemand daar een panklare oplossing voor heeft, stel ik voor de instroom van nieuwe ZZP'ers te ontmoedigen.

Om te beginnen met een meer realistische voorstelling van het perspectief van het ZZP-schap: het is als zelfstandige momenteel keihard werken om te overleven en de mooie succesverhalen bestaan alleen nog maar in de glimmende reclamepraatjes van de bemiddelingsbureaus.

Robert Mekking heeft de ZZP-bubble als eerste benoemd en verwacht over 10 jaar erkenning!. Hij is medeoprichter van MvR & Partners en schrijft deze column op eigen titel. Reageren? Twitter.com/robertmekking.

Lees meer over:
Tip de redactie