Een boete van honderden miljoenen als investering

De boete die wij moeten betalen, kost ons geld. Boetes die banken moeten betalen, vallen onder het kopje investeringen.

 
In Nederland kost een niet tijdige APK keuring van een personenauto 100 euro. Zo kost het niet dragen van een autogordel je bijvoorbeeld 120 euro en als een persoon in het strengere Singapore zijn snoeppapiertje achteloos op de grond gooit, dan kost ‘m dat de eerste keer 188 euro.

“Zware” overtredingen die dienovereenkomstig én persoonlijk bestraft moeten worden. Toch?

Zo zijn er ook voor banken diverse spelregeltjes afgesproken. Deze zijn echter zo ruim opgesteld dat het soms tot boetes leidt, maar zeer, zeer zelden tot veroordelingen. “Compenseren” is dan het toverwoord.

Een bank die overkrediteert kan rekenen op een boete van 10.000 euro , maar een fout hypotheekadvies kost een bank al snel 30.000 euro.

Indien een hypotheekproduct fout is, maar wordt dat door de bank niet toegegeven, dan komt de bank er van af met een serieuzer geldbedrag, ongeveer 70.000.000 euro. Compenseren heet dat dan.

Rentemarges

En wanneer een bank op grotere schaal uit de bocht vliegt door structureel hogere rentemarges in rekening te brengen aan bepaalde bevolkingsgroepen (lees: discriminatie) dan volgt een grotere schikking van zo’n 335.000.000 dollar.

Deze bedragen lopen nog verder op wanneer een bank strafvervolging af wil kopen, zoals bijvoorbeeld ING bank. Op het bijbehorende prijskaartje staat dan inmiddels het ronde bedrag van 619.000.000 dollar. Een paar keer “modaal”, zullen we maar zeggen.

Echt serieus wordt het echter pas als er op globaal niveau gefraudeerd wordt, zoals met de Libor-fraude. Manipulatie (voor eigen gewin) van een veel gebruikte rente, waarbij zakenbank Morgen Stanley al heeft berekend dat de boetes op kunnen gaan lopen naar 22.000.000.000 euro.

Zo kreeg Barclays in juni 2012 als eerste bank al een boete opgelegd van 456.000.000 dollar. Maar dat was inclusief een korting van 30 procent, omdat ze meewerkten aan het onderzoek. Toch nog even mooi meegenomen, denk ik dan.

Groot verschil

Een groot verschil met onze eigen “autogordelboete” van 120 euro? De boete die wij moeten betalen, kost ons geld. De boete die de banken moet betalen, valt wat mij betreft onder het kopje investeringen. Het “foute handelen” levert de banken immers meer op dan dat het ze uiteindelijk kost.

Het andere verschil met onze APK boete? Niemand, of nagenoeg niemand, wordt aansprakelijk gesteld voor het gevoerde bankbeleid en/of -product of wordt persoonlijk beboet naar aanleiding van zijn eigen handelen. Ontslag? Ja, dat wél. Mondjesmaat dan toch, maar bij niemand valt er een acceptgiro op de persoonlijke deurmat.

Het geplande tuchtcollege voor de financiële sector van Jan Kees de Jager zal daar niet veel aan veranderen, vrees ik.

Volgt er in de nabije toekomst nog meer onderzoek? Zoals het AFM-onderzoek naar rentederivaten of naar de totstandkoming van Euribortarieven door “panelbanken” misschien?

Frank Wijn is oprichter van Wijn Bancair Advies en werkte 18 jaar bij diverse financiële instellingen. Zijn motto: maak klanten minstens zo slim als de bankier, liefst slimmer. En maak bankzaken transparanter, liefst goedkoper! Volg Frank ook op Twitter.com/frankwijn1

Tip de redactie