Hoe Afrika zich brandt aan dollarobligaties

Tien jaar geleden gaven Afrikaanse landen nauwelijks obligatieleningen in dollars uit. Inmiddels gebeurt dat op grote schaal en ontdekt het continent de keerzijde van buitenlandse leningen.

Volgens weekblad The Economist hebben Afrikaanse landen in 2015 voor 6,75 miljard aan dollar-schuldpapieren uitgegeven, zonder Zuid-Afrika mee te tellen. Dat is net iets minder dan het record van 7 miljard dollar in 2014.

Maar door devaluerende valuta, lage prijzen van grondstoffen en een stijging van rentetarieven verliezen deze dollarleningen hun glans.

Obligatie bonanza

De Afrikaanse obligatie "bonanza", het Spaanse woord voor goudmijn, werd door zowel buitenlandse investeerders als Afrikaanse overheden omarmd.

Doordat staatsobligaties in eigen land weinig tot geen rendement meer opleverden, gingen pensioenfondsen van rijke landen in Afrika op zoek naar hogere rendementen.

De Afrikaanse regeringen wisten op hun beurt de hoge rentes te ontlopen door de obligaties in dollars aan te bieden. Kortom, iedereen blij.

Groeivertraging

De Afrikaanse regeringen waren mede dankzij de kwijtschelding van oudere buitenlandse schulden in staat om nieuwe obligatieleningen uit te geven.

Afrika lijkt echter sinds een jaar een stuk minder kredietwaardig te zijn. De regionale groei vertraagde in 2015 tot 3,5 procent, mede doordat grondstofrijke Afrikaanse landen last kregen van de groeivertraging in China.

Goedkopere grondstoffen hebben de overheidsinkomsten hard geraakt. Daarnaast worden de overheden door het vooruitzicht van verdere renteverhogingen in de Verenigde Staten gedwongen een hogere premie te betalen om investeerders aan te trekken.

Zwakke valuta

Vooral landen met valuta die zijn verzwakt ten opzichte van de dollar, voelen de pijn. De Zambiaanse kwacha verloor vorig jaar 42 procent van zijn waarde ten opzichte van de dollar, waardoor de kosten van de buitenlandse schuld van het land bijna verdubbelden.

De problemen zijn echter niet universeel. Sommige Afrikaanse landen, zoals Ethiopië, blijven sterk groeien.

Ook biedt de structuur van de obligatie-aflossingen enige speelruimte. De gemiddelde looptijd van de leningen is elf jaar. Veel landen hoeven zich dus voorlopig alleen druk te maken over de rentebetalingen en die liggen vast.

Volgens Amadou Sy, lid van de denktank Brookings Institution, zal er dan ook niet meteen een enorme Afrikaanse schuldencrisis uitbreken. "Maar het is nu wel tijd voor de overheden om hun zaakjes op orde te krijgen", zegt hij tegen The Economist.

Tip de redactie