Zo maak je je huis milieuvriendelijk schoon

Om het huis een schoonmaakbeurt te geven zijn er honderden middelen in omloop, maar niet alle schoonmaakproducten dragen bij aan een schoner milieu. Schoonmaakexperts vertellen aan NU.nl hoe je toch verantwoorde keuzes kunt maken.   

NU.nl vroeg aan Magreet Schijvens van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal en aan Els Jacobs van de HuishoudCoach welke middelen je kunt gebruiken voor een duurzame schoonmaak van het huis.

"Een duurzame schoonmaak is belangrijk", zegt Jacobs. "Het is tijd voor een omkeer en dat we de natuur opbouwen in plaats van afbreken. De kleine beetjes kunnen hierbij al helpen."

Om te beginnen past te veel warm water niet bij een milieuvriendelijke schoonmaak, zegt Schijvens. "De belangrijkste milieubelasting van schoonmaken is het gebruik van warm water, vanwege energiegebruik. Water dat is verwarmd door een zonneboiler, heeft dat milieunadeel niet. Gebruik daarom niet te veel warm water en laat de warme kraan niet lopen." 

Volgens Jacobs is water alleen al vaak voldoende om iets schoon te krijgen. "Denk maar aan de was: je kleding wordt vooral schoon door het draaien in de machine en niet door het wasmiddel zelf. Water is vast minder sexy dan de gemarketeerde producten die je in de winkel haalt, maar daarin zitten zo veel dingen die je helemaal niet nodig hebt."

Schone oven

Tot de huis- tuin- en keukenmiddelen die bijdragen aan een duurzame schoonmaak behoort onder meer baking soda, zegt Jacobs. "Dat is makkelijk afbreekbaar en ontvet op een milde manier. Het haalt ook nare luchtjes weg bij de was of maakt stinkende schoenen weer fris. Je kunt het mengen met water, of met groene zeep waardoor er een soort crème ontstaat. Daarmee kun je dan bijvoorbeeld goed roestvrij staal of het sanitair schoonmaken."  

Ook citroen is een natuurlijke en milieuvriendelijke hulp in het huishouden. "Dat is een uitstekende ontvetter. Veel mensen gebruiken voor de schoonmaak van hun oven of magnetron een ovenspray, maar daar zit vaak ammoniak in. Meng het citroen met wat water en je hebt een veel milieuvriendelijker schoonmaakmiddel."  

Voor schoonmaakmiddelen luidt het belangrijkste advies om goed te doseren, stelt Schijvens. "Gebruik niet te veel. En spoel ze altijd weg door de afvoer. Gooi sopjes nooit buiten op straat of in je tuin. Dan kunnen ze namelijk in het oppervlaktewater terechtkomen, zoals in sloten en rivieren en schade berokkenen aan waterleven."

“Oplosmiddelen en drijfgassen moet je vermijden voor een milieuvriendelijke schoonmaak ”
Magreet Schijvens van Milieu Centraal

Wie zich ervan wil verzekeren dat hij of zij een duurzaam middel aanschaft in de winkel of online, kan letten op een keurmerk. "Koop er eentje met bijvoorbeeld het Europees Ecolabel. Dan heb je de garantie dat aan bepaalde eisen voldaan is." 

Oplosmiddelen en drijfgassen zijn stoffen die je beter kunt vermijden voor een milieuvriendelijke schoonmaak. "Dit zijn vluchtige organische stoffen (VOS) en deze dragen bij aan luchtvervuiling", aldus Schijvens. "Oplosmiddelen zitten in vlekkenmiddelen, glasreinigers, ruitenwisservloeistof en sommige onderhoudsmiddelen. Drijfgassen zitten in spuitbussen."

Wie ramen en spiegel toch vlekkeloos wil krijgen, hoeft slechts wat water en afwasmiddel te gebruiken, zegt Jacobs. "Strepen voorkom je door het glas na te zemen met water en azijn. Het is af te raden om zelf middelen te mengen, dan kunnen schadelijke gassen ontstaan."

Chloor hoef je volgens Schijvens niet te gebruiken tijdens een duurzame schoonmaak. "Mensen gebruiken vaak chloor om bijvoorbeeld hun toilet te reinigen. Dit is niet nodig, zeker niet als je de wc regelmatig schoonmaakt. Je ontsmet er alleen mee, maar je maakt niet schoon. En ontsmetten is vrijwel nooit nodig. Een andere valkuil is dat mensen denken dat de milieubelasting van schoonmaken in de gebruikte schoonmaakmiddelen zit, maar die zit dus vooral in warmwaterverbruik en dosering." 

Goed lezen

Als je toch kiest voor een "supermarktproduct" dat slechte stoffen bevat, lees dan goed de bijsluiter, adviseert Jacobs. "Lees hoe veel je van het product je in het water moet gooien. Veel mensen doen dat op gevoel, maar dat is vaak te veel", zegt ze. "Bedenk goed hoe veel je eigenlijk nodig hebt. Stap af van het idee: pas als het sterk naar schoonmaakmiddel ruikt, dan is het schoon. Met minder schoonmaakmiddel lukt dat ook."

Ook wat betreft schoonmaaktoebehoren kun je verantwoorde keuzes maken. "Maak slim gebruik van spullen die je helpen om minder warm water en minder schoonmaakmiddelen te gebruiken", zegt Schrijvens. "Als je met de hand afwast, doe dit met een teiltje. Dan gebruik je meestal minder warm water. Leg een zeefje in je gootsteen, dan heb je geen gootsteenontstopper nodig. Verder kun je spullen die gemaakt zijn van gerecycled materiaal gebruiken."

Microvezeldoeken zijn in principe duurzame producten omdat ze lang meegaan, vertelt Jacobs. Wel laten er kleine plasticdeeltjes los bij het wassen die in de oceanen terechtkomen. "Dus je kunt beter katoenen doeken gebruiken. Dat levert wel meer strepen op." Plastic producten kunnen prima, maar ook hiervoor geldt: denk goed na wat je nodig hebt. "Koop een goede emmer, die tien, twintig jaar meegaat. Liever één goede dan vijf slechte emmers."

Lees meer over:
Tip de redactie