'Groei aandeel verzekeraars en pensioenfondsen in hypotheken is gunstig'

Dat pensioenfondsen en verzekeraars steeds groter worden op de hypotheekmarkt, is gunstig voor het financiële systeem. Maar De Nederlandsche Bank (DNB) ziet dat hier ook risico's aan kleven.

Dat stelt toezichthouder DNB in een dinsdag verschenen rapport.

Uit het rapport blijkt dat verzekeraars en pensioenfondsen hun beleggingen in Nederlandse hypotheken sinds begin 2010 hebben verdubbeld.

Deze partijen financieren nu 20 procent van de nieuwe hypotheken. Als ook bankdochters van verzekeraars worden meegerekend, dan komt het percentage zelfs uit op 28 procent.

Tegelijkertijd zijn de hypotheekportefeuilles van banken dus afgenomen. Maar banken zijn nog steeds goed voor 62 procent van de nieuwe hypotheken.

Banken

Gekeken naar alle uitstaande hypotheken, waren banken in 2010 goed voor 80 procent van de uitstaande hypotheekschuld. Voor verzekeraars, banken van verzekeringsgroepen en pensioenfondsen lagen de percentages in dat jaar op respectievelijk 6 procent, 3 procent en 2 procent. 

Dit jaar ligt het aandeel van banken nog op 75 procent. Verzekeraars zitten op 8 procent, de bankdochters op 5 procent en pensioenfondsen op 3 procent.

Evenwichtiger

Volgens DNB zorgt de opkomst van verzekeraars en pensioenfondsen voor een evenwichtigere financiering van langlopende kredieten.

"In tegenstelling tot banken lopen zij niet het risico dat geld direct opgevraagd wordt of dat marktfinanciering onverwacht opdroogt", aldus DNB. Daardoor nemen de risico's in het financiële systeem als geheel ook af.

Bovendien wordt het aanbod aan hypotheken hierdoor meer divers en levert het meer concurrentie op. Ook de rol van buitenlandse aanbieders op de hypotheekmarkt draagt hieraan bij.

"Dat bevordert niet alleen de stabiliteit van kredietverlening, maar kan ook bijdragen aan een grotere efficiëntie en een lager kostenniveau."

Risico's

De toezichthouder denkt dat met name de hypotheekbeleggingen van pensioenfondsen op korte termijn flink kunnen groeien. Overigens is het de verwachting dat banken "een dominante rol" blijven spelen op de hypotheekmarkt.

De toezichthouder benadrukt dat deze verschuiving er wel toe kan leiden dat kredietrisico's zich opstapelen bij spelers die hierop niet zijn toegerust of risico's niet goed genoeg doorgronden.

Zo zouden pensioenfondsen en verzekeraars te maken kunnen krijgen met wanbetaling. "Het is niet uit te sluiten dat in de toekomst wanbetaling sterk zou kunnen toenemen. Bijvoorbeeld door onvoorziene economische of maatschappelijke ontwikkelingen."

Verder maakt de mogelijkheid van vervroegde aflossingen van hypotheken het voor deze partijen lastig om de opbrengsten van hypotheken van tevoren goed in te schatten. Daarmee zijn deze beleggingen minder voorspelbaar dan bijvoorbeeld die in staatsobligaties.

Bovendien kunnen pensioenfondsen en verzekeraars niet makkelijk snel hun hypotheekleningen weer verkopen. Een gedwongen verkoop kan in dat geval tot verliezen leiden.

Vak

Aangezien deze partijen de selectie van hypotheekleningen en het afwikkelen van slechte leningen vaak aan derden overlaten, benadrukt DNB dat de instellingen voldoende expertise moeten hebben om te herkennen of dit goed gebeurt.

DNB-directeur Jan Sijbrand benadrukte dinsdag dat kredietverlening een vak is. "Vooral de omgang met klanten die met betalingsproblemen kampen, zit niet in de genen van pensioenfondsen en verzekeraars", zei Sijbrand.

Verder blijft DNB in de gaten houden of de instrumenten waarmee de toezichthouder kan ingrijpen, nog effectief genoeg zijn. Deze instrumenten zijn namelijk grotendeels gericht op banken.

Banken 

Ook heeft de opkomst van deze spelers op de hypotheekmarkt negatieve gevolgen voor het verdienmodel van banken. "Door toegenomen concurrentie staan de marges op nieuwe hypotheekleningen bij banken onder druk." 

Pensioenfondsen en verzekeraars richten zich met name op NHG-hypotheken met een lange rentevaste periode van twintig jaar. "Wanneer nieuwe spelers zich beperken tot veilige of meer gestandaardiseerde leningen, dan heeft dit zijn weerslag op de kenmerken van leningen die achterblijven bij banken."

DNB zegt de verschuivingen "nauwlettend" in de gaten te houden en regelmatig de hypotheekportefeuilles van financiële instellingen te onderzoeken.

Huis kopen

Huis kopen
Hoe je zonder aankoopmakelaar een huis koopt.

Hypotheken

Hypotheken
Moet het weer lastiger worden om een hypotheek te krijgen?

Hypothekenrichtlijn

Hypothekenrichtlijn
Wat hebben we aan de Europese hypothekenrichtlijn?
Tip de redactie