Mysterieuze oermens leefde samen met moderne mensen in Afrika

De primitieve mensensoort Homo naledi leefde mogelijk samen met de eerste moderne mensen in Afrika, zo blijkt uit een nieuwe studie. 

De resten van de mysterieuze mensensoort werden in 2013 voor het eerst aangetroffen in een grottenstelsel bij Johannesburg in Zuid-Afrika.

Dat meldt een internationaal team van onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschrift eLife.

De wetenschappers analyseerden bij hun onderzoek botten en tanden die afkomstig zijn van achttien individuen.

De opgegraven fossielen blijken slechts 236.000 tot 335.000 jaar oud zijn, en niet miljoenen jaren, zoals eerder werd aangenomen.

Volgens de onderzoekers laten de vondsten zien dat er een veel grotere diversiteit van mensensoorten bestond aan het einde van het geologische tijdvak het Pleistoceen dan voorheen werd aangenomen.

Diversiteit

"Je hebt deze hele primitieve vorm van Homo (naledi, red.), die een miljoen jaar of langer wist te overleven naast deze andere soorten. De diversiteit die we nu zien, en die we eerder gemist hadden, is verbazingwekkend", aldus professor John Hawks van de universiteit van Wisconsin-Madison in de VS, het hoofd van een van de onderzoeksteams, tegen de BBC.

"Hier in het zuiden van Afrika heb je in dit tijdvak de Florisbad-schedel, die mogelijk van een voorouder of naaste verwant van de moderne mens afkomstig is; je hebt de Kabwe-schedel, die van een of andere archaïsche mensensoort is en mogelijk sterk afwijkt," aldus Hawks.

"En je hebt bewijzen in het genoom van moderne mensen dat geslachten van archaïsche soorten hebben bijgedragen aan moderne populaties en mogelijk tot vrij recent hebben bestaan."

Het is niet duidelijk hoe Homo naledi vasthield aan zijn eigen kenmerkende karakteristieken terwijl de soort zo lang naast andere soorten leefde. Hawks: "Je kunt moeilijk zeggen dat sprake was van geografische isolatie, want er is geen grens, geen barrière. Van hier tot Tanzania heb je hetzelfde landschap: een doorlopende savanne met bossen."

Sinaasappel

Homo naledi was ongeveer 150 centimeter lang, liep rechtop en had een brein ter grootte van een sinaasappel, ongeveer een derde van het onze. De primitieve mensachtige begroef overleden soortgenoten waarschijnlijk in grotten onder de grond. Dat soort complex gedrag is opmerkelijk en kan duiden op de vroege beginselen van cultuur. Verder is er maar weinig over de soort bekend. 

Zo is het nog onduidelijk of Homo naledi in staat was om vuur te maken of gereedschap te gebruiken, hoewel er volgens de onderzoekers geen reden is om aan te nemen dat de soort geen stenen gereedschap kon gebruiken.  

Ongelooflijk

De ouderdom van de fossielen werd gemeten met verschillende dateringsmethodes. Zo werd onderzocht hoe oud de grondlagen zijn waarin de resten van Homo naledi lagen. Maar de wetenschappers dateerden de resten ook door het radioactieve verval van uranium in de tanden van de primitieve mensensoort te meten.

Uit het onderzoek blijkt dat de in de grotten aangetroffen individuen 335.000 jaar geleden nog in leven waren, toen de Neanderthalers Europa bevolkten en de eerste moderne mensen onstonden in Afrika.

"Daarmee is Homo naledi ongelooflijk jong", verklaart oermensdeskundige Chris Stringer van het Natural History Museum in Londen op nieuwssite Science Now. "Zeker voor een soort die alle kenmerken heeft die je ook aantreft in fossielen bij mensachtigen die twee miljoen jaar oud zijn."

Afkomst

Volgens de onderzoekers zijn er twee mogelijkheden wat betreft de afkomst van Homo naledi. Mogelijk ontstond de soort als een van de eerste mensensoorten, mogelijk vergelijkbaar met Homo habilis, en behield Homo habilis zijn primitieve anatomische kenmerken terwijl hij verder evolueerde naast de tak van de familie die uiteindelijk resulteerde in de moderne mens. 

Een andere optie is dat Homo naledi meer dan een miljoen jaar geleden ontstond uit een meer geavanceerde mensensoort, zoals Homo erectus, en daarna terugviel naar meer primitieve kenmerken.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie